Kikà Ewì Apilëko Àti Igbedegbe Ken Àti Yiyo Komookun, Ogbon Inu Ewi Naa – Basic 5 Yoruba Lesson Note (First Term)

Ètò ẹkọ́

Ní òpin ìdánilẹ́kọ̀ọ́, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò lè: i. ka ewì àti ìgbèdègbá kan tí olùkọ́ yan láyò ii. ṣàlàyé pàtàkì ewì náà iii. dáhùn ìbéèrè lórí ewì yìí

Àkóónú ẹkọ́

Ewì Àpilẹ̀kọ: “Ọ̀RẸ́ DÁADÁA”

Akọ́ewì: Prof. Akínwùmí Ìṣọlá

Ewì Náà:

Ọ̀rẹ́ mi dáadáa ló wà lọ́dọ̀ mi
Tí ó ní àánú, tí ó sì ní ìfẹ́
Nígbà tí mo bá nínú ìṣòro
Ọ̀rẹ́ mi á jókòó pẹ̀lú mi

Ọ̀rẹ́ dáadáa kì í fi ọ̀rẹ́ rẹ̀ sílẹ̀
Nínú òtútù àti nínú ooru
Ọ̀rẹ́ dáadáa máa ń gbé ọkàn ènìyàn ró
Ó máa ń pín ayọ̀ àti ìbànújẹ́

Èmi yóò jẹ́ ọ̀rẹ́ dáadáa
Fún gbogbo àwọn tó wà lọ́dọ̀ mi
N ó máa fẹ́ràn, n ó máa ṣòro
N ó máa ṣe àtìlẹ́yìn nígbà gbogbo

Ìgbèdègbá: “ÌFỌKÀNSÍ”

Ìfọkànsí ni kókó ayé
Kò sí ènìyàn tí ó lè dá nìkan
A gbọdọ̃ máa ran ara wa lọ́wọ́
Kí àgbáyé lè dára sí i

Bi a bá bá ara wa ṣe
Láìka ẹ̀yà, ẹ̀sìn
Àgbáyé yóò jẹ́ ibi tí ó dára
Fún gbogbo wa láti gbé

Ìtúmọ̀ àti Àlàyé

“Ọ̀rẹ́ Dáadáa”

Kókó Pàtàkì:

• Ọ̀rẹ́rẹ́ gidi má ń wà pẹ̀lú wa nínú àti nínú ayọ̀
• Ọ̀rẹ́ dáadáa má ń ní àánú àti ìfẹ́
• A gbọdọ̃ jẹ́ ọ̀rẹ́ dáadáa sí àwọn mìíràn

Àwọn Ọ̀rọ̀ Pàtàkì:

• Àánú – ọkàn rere
• Ìṣòro – wàhálà
• Òtútù – ìgbà tí kò dára
• Ooru – ìgbà tí ó dára

“Ìfọkànsí”

Kókó Pàtàkì:

• Gbogbo wa ló nílò ara wa
• A kò lè dá nìkan
• Ìfọkànsí ni ó máa mú àgbáyé túbọ̀ dára

Àwọn Ọ̀rọ̀ Pàtàkì:

• Ìfọkànsí – ìbáṣepọ̀
• Àgbáyé – ayé gbogbo
• Ẹ̀yà – ìran ènìyàn

Ọgbọ́n Inú Ewì

1. Ọ̀rẹ́ṣẹ

• Ọ̀rẹ́ gidi kì í kọ ọ̀rẹ́ rẹ̀ sílẹ̀
• Ọ̀rẹ́ dáadáa máa ń wà nínú ìṣòro
• A gbọdọ̃ jẹ́ ọ̀rẹ́ tó dára sí àwọn mìíràn

2. Ìfọkànsí

• Gbogbo wa ní ìlò
• A gbọdọ̃ máa ran ara wa lọ́wọ́
• Àgbáyé máa dára nígbà tí a bá jọ ṣiṣẹ́

3. Ìfẹ́

• Ìfẹ́ ni kókó ayé
• A gbọdọ̃ fẹ́ràn ara wa
• Ìfẹ́ máa mú àlàáfíà wá

Pàtàkì Ewì Náà

1. Ẹ̀kọ́ Ìwà

• Kọ́ wa nípa bí a ṣe jẹ́ ọ̀rẹ́ dáadáa
• Fi ọ̀nà ìgbésí ayé tó dára hàn wa
• Kọ́ wa nípa ìfọkànsí

2. Ìmọ̀ Àṣà

• Fi àṣà Yorùbá hàn nípa ọ̀rẹ́ṣẹ
• Ṣàlàyé pàtàkì ìbáṣepọ̀ ní àṣà wa
• Kọ́ wa nípa àwọn iye-iye tó ṣe pàtàkì

3. Ìdàgbàsókè Ara

• Mú kí a ronú nípa ìhùwàsí wa
• Ran wa lọ́wọ́ láti di ènìyàn tó dára
• Kọ́ wa láti ṣe ohun tó tọ́

Àwọn Ìbéèrè Ìmọ̀ràn

1. Kí ni àwọn àbùdá ọ̀rẹ́ dáadáa?
2. Báwo ni ọ̀rẹ́ dáadáa ṣe máa ń hùwà?
3. Kí ni ìfọkànsí túmọ̀ sí?
4. Báwo ni wa ṣe lè ran ara wa lọ́wọ́?
5. Kí ni ìmọ̀ràn tí ewì náà kọ́ wa?

Kíkà Pẹ̀lú Ìgbèdègbá

• Ka ewì náà rọra pẹ̀lú ìtẹ́wọ́gbà
• Tẹ́tí sí àwọn àmì ohùn
• Jẹ́ kí àwọn ọ̀rọ̀ náà yé wa dáadáa
• Ka á pẹ̀lú ìmọ̀lára àti òye

Iṣẹ́ kíláàsì

1. Kíkà: Ka ewì náà ní kíkọ̀ọ̀kan àti pápọ̀
2. Àlàyé: Túmọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tó nira
3. Àjọṣe: Sọ̀rọ̀ nípa ọ̀rẹ́ṣẹ àti ìfọkànsí
4. Ìgbèdègbá: Gbé ewì náà kalẹ̀ pẹ̀lú ìgbèdègbá

Ìdánwò

1. Ta ni akọ́ewì “Ọ̀rẹ́ Dáadáa”?
2. Kí ni kókó ewì “Ọ̀rẹ́ Dáadáa”?
3. Túmọ̀ “àánú” àti “ìfọkànsí”
4. Kí ni ọgbọ́n tó wà nínú ewì náà?
5. Báwo ni ewì náà ṣe kọ́ wa lẹ́kọ̀ọ́?

Iṣẹ́ ilé

1. Ka ewì náà fún àwọn òbí yín
2. Kọ ohun tí ẹ kọ́ láti inú ewì náà
3. Sọ bí ẹ ṣe lè jẹ́ ọ̀rẹ́ dáadáa sí àwọn mìíràn