Omoluabi Basic 5 Yoruba Lesson Note

ÈTÒ ẸKỌ́

Ní òpin ìdánilẹ́kọ̀ọ́, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò lè: i. fun ìwà ọmọlúàbí ní òríkì ii. dárúkọ oríṣiríṣi ìwà tó fi mọ́ ìwà ọmọlúàbí iii. ṣe eré tó ṣe àfihàn ọmọlúàbí iv. dáhùn ìbéèrè lórí ẹ̀kọ́ yìí

ÀKÓÓNÚ ẸKỌ́

Kí ni Ọmọlúàbí?

Ọmọlúàbí túmọ̀ sí ọmọ tí ó ní ìwà rere, tí ó sì ní ẹ̀kọ́ tó dára. Ó túmọ̀ sí ọmọ tí ó bọ̀wọ̀ fún àgbà, tí ó sì ń ṣe ohun tí ó tọ́ nígbà gbogbo. Ọmọlúàbí ni ọmọ tí àwọn òbí rẹ̀, ilé-ẹ̀kọ́ rẹ̀, àti àwùjọ rẹ̀ ní ìgbéraga sí.

Òríkì Ọmọlúàbí

• Ọmọ tí ó ní ẹ̀kọ́
• Ọkùnrin/Obìnrin tí ó mọ̀ọ́mọ̀
• Ènìyàn tí ó ní ìwà pẹ̀lẹ́
• Ọmọ tí ó bọ̀wọ̀ fún àgbà
• Ọmọ tó mọ ọ̀nà òdodo
• Adé orí ìdílé
• Ọ̀rọ̀ èèyàn
• Ọmọ tí kò pa ojú àgbà lára

Àwọn Ìwà Ọmọlúàbí

1. Ọ̀wọ̀n – Ìbọ̀wọ̀ fún àwọn àgbà
2. Òtítọ́ – Sísọ òtítọ́ nígbà gbogbo
3. Ìwà pẹ̀lẹ́ – Jíjẹ́ onínúure sí gbogbo ènìyàn
4. Ìtọ́jú ara – Mímọ ara àti àwọn aṣọ
5. Ìgbàgbọ́ – Gbígbàgbọ́ nínú àwọn àgbà àti Ọlọ́run
6. Ìwà rere – Ṣíṣe ohun tí ó dára nígbà gbogbo
7. Àánú – Ṣíṣàánú àwọn tí ó ní àìní
8. Ìfarada – Jíjẹ́ onísùúru nígbà ìdààmú
9. Ìṣòtítọ́ – Jíjẹ́ olóòtítọ́ nínú gbogbo nǹkan
10. Ọ̀rẹ́ṣẹ – Jíjẹ́ alájọbí àti olóòtútù

Àwọn Ìhùwàsí Ọmọlúàbí

• Ìkí àwọn àgbà ní òwúrọ̀ àti alẹ́
• Kíkọ́kọ́ kí wọ́n tó bá àgbà sọ̀rọ̀
• Ìfọwọ́ṣọwọ́ pẹ̀lú àwọn ẹgbẹ́ wọn
• Ìjẹun pẹ̀lú ẹ̀kọ́ àti òye
• Ṣíṣe iṣẹ́ ilé láìkànsí
• Kíkọ ẹ̀kọ́ dáadáa
• Ìrànlọ́wọ́ fún àwọn tí ó nílò
• Wíwá sí ẹjọ́ nígbà tí wọ́n bá ń jà

Àwọn Àǹfààní Jíjẹ́ Ọmọlúàbí

• Ìfẹ́ àwọn ènìyàn
• Ìgbéraga òbí àti ìdílé
• Àṣeyọrí nínú ọ̀rọ̀ àti iṣẹ́
• Alááfíà ọkàn àti inú dídùn
• Ìbọ̀wọ̀ àwọn ènìyàn
• Ìṣòkúsò lórí àwọn òmíràn

Àwọn Àpẹẹrẹ Ọmọlúàbí nínú Àșà Yorùbá

• Ọba Ewuare tí Benin
• Mọ́remí Àjàṣoro
• Làgbájá tó gbá Ègbá là
• Àwọn obìnrin alágbára bíi Efúnṣetán Aníwúrà

IṢẸ́ KÍLÁÀSÌ

1. Àgbékalẹ̀ Ẹ̀kọ́: Jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ kí ara wọn gẹ́gẹ́ bí ọmọlúàbí
2. Ìjọ Ẹ̀kọ́: Pín wọn sí àwọn ẹgbẹ́ kéékèèké láti sọ àwọn ìwà ọmọlúàbí
3. Ìṣeré Eré: Jẹ́ kí wọ́n ṣe eré nípa ọmọlúàbí tó ń ran àwọn alágbéde lọ́wọ́
4. Orin: Kọ orin nípa ọmọlúàbí
5. Àjọṣe: Jẹ́ kí wọ́n pèsè àpẹẹrẹ ọmọlúàbí tí wọ́n mọ̀

ORIN ỌMỌLÚÀBÍ

Ọmọlúàbí ló dára
Ọmọ tó ní ìwà
Ó bọ̀wọ̀ fún àgbà
Ó ní ẹ̀kọ́ pẹ̀lú
Gbogbo wa ló yẹ kí ó jẹ́
Ọmọlúàbí ni wa

ÌDÁNWÒ

1. Kí ni ọmọlúàbí?
2. Dárúkọ àwọn ìwà ọmọlúàbí márùn-ún
3. Kí ni òríkì méjì tí a ń pe ọmọlúàbí?
4. Báwo ni ọmọlúàbí ṣe ń kí àwọn àgbà?
5. Kí ni àǹfààní jíjẹ́ ọmọlúàbí?
6. Dárúkọ ọmọlúàbí kan tí ẹ mọ̀ nínú ìtàn Yorùbá
7. Báwo ni ọmọlúàbí ṣe ń hùwà sí àwọn ẹgbẹ́ rẹ̀?

IṢẸ́ ILÉ

1. Kọ ìwà ọmọlúàbí mẹ́fà tí ẹ ní lára yín sínú ìwé yín
2. Béèrè lọ́wọ́ àwọn òbí yín nípa bí wọ́n ṣe mọ ọmọlúàbí nígbà èwe wọn
3. Ṣe ìwà ọmọlúàbí kan ní ilé kí ẹ sì sọ fún wa ní ọjọ́ kejì
4. Ya àwòrán ọmọlúàbí tó ń ṣe ohun rere kí o sì kun ún

ÀFIKÚN ẸKỌ́

Ní ẹ̀kọ́ tí ń bọ̀, a óò kọ́ nípa “Àwọn Òwe nípa Ọmọlúàbí” àti bí òwe ṣe ń kọ́ wa nípa ìwà rere.