Eré Ôsupa Basic 5 Yoruba Lesson Note

ÈTÒ ẸKỌ́

Ní òpin ìdánilẹ́kọ̀ọ́, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò lè: i. ṣàlàyé kí ni eré òṣùpá ii. dárúkọ oríṣiríṣi eré òṣùpá tó wà lọ́wọ́jọ iii. ṣàlàyé eré òṣùpá àti eré ojúmọ́ iv. dáhùn ìbéèrè lórí ẹ̀kọ́ yìí

ÀKÓÓNÚ ẸKỌ́

Kí ni Eré Òṣùpá?

Eré òṣùpá ni àwọn eré tí àwọn ọmọ àti àgbà máa ń ṣe ní àárẹ̀ nígbà tí òṣùpá bá ń ràn. Àwọn eré wọ̀nyí máa ń jẹ́ ìdárayá, ìkẹ́kọ̀ọ́, àti ìjọṣepọ̀ fún àwọn ọmọ. Wọ́n jẹ́ apá pàtàkì àṣà Yorùbá.

Ìgbà Eré Òṣùpá

• Àkókò: Ní àárẹ̀ nígbà tí òṣùpá bá ń ràn
• Ibi: Ní gbàgede, àgbàlá, tàbí pápá
• Àwọn Olóludá: Àwọn ọmọ àti àwọn àgbà
• Àsìkò: Lẹ́yìn oúnjẹ alẹ́

Àwọn Oríṣiríṣi Eré Òṣùpá

1. Àlọ́ (Folktales)

Àpèjúwe: Àwọn ìtàn àtijọ́ tí àwọn àgbà máa ń sọ fún àwọn ọmọ

Àwọn Àpẹẹrẹ:

• Àlọ́ Ìjàpá àti Yannibo
• Àlọ́ Ẹlẹ́dẹ̀ àti Ẹkùn
• Àlọ́ Àjànàkú àti Ẹyẹ kékeré
• Àlọ́ Ọba àti Àgbẹ́

Ìwúlò:

• Láti kọ́ àwọn ọmọ ní ìwà rere
• Láti mú àṣà wá
• Láti kó àwọn ṣáájú àti ìtàn àtijọ́

2. Orin Òṣùpá (Moon Songs)

Àpèjúwe: Àwọn orin tí a máa ń kọ ní àárẹ̀

Àwọn Àpẹẹrẹ:

• “Òṣùpá mo yọ̀ ọ́”
• “Alé le ọ, alẹ́ le”
• “Ó di alẹ́ ọ̀, ó di alẹ́”
• “Òṣùpá, òṣùpá, ta ni baba rẹ?”

Ìwúlò:

• Láti ṣe àyẹyẹ òṣùpá
• Láti kọ àwọn ọmọ ní orin
• Láti ṣe ìdárayá

3. Ijó Òṣùpá (Moon Dances)

Àpèjúwe: Àwọn ijó tí a máa ń jó ní àárẹ̀

Àwọn Àpẹẹrẹ:

• Ijó Bàtá
• Ijó Àgídìgbo
• Ijó Gúdú
• Ijó Òṣùpá

Ìwúlò:

• Láti mú ara dára
• Láti ṣe àyẹyẹ
• Láti kọ́ àwọn ọmọ ní àṣà ijó

4. Eré Ìdárayá (Games)

Àpèjúwe: Àwọn eré àjọṣe tí a máa ń ṣe

Àwọn Àpẹẹrẹ:

• Ayò
• Òkòtó
• Ìbòn
• Kátá-kátá
• Ògbójú ọdẹ
• Ìkòkò elédì

Ìwúlò:

• Láti mú àwọn ọmọ gbọ́n
• Láti kọ́ wọn ní àjọṣepọ̀
• Láti ṣe ìdárayá

5. Àdájọ́ (Riddles)

Àpèjúwe: Àwọn òwe kékeré tí ó ní àmì

Àwọn Àpẹẹrẹ:

• “Mo ní ọ̀rẹ́ kan tí ó ń gbé sójú mi” (Ìrókí)
• “Òkè kékeré tí ó gòkè, tí ó sì sọ̀kalẹ̀” (Agbọn)
• “Àgbàlá kan tó kún fún àwọn ènìyàn funfun” (Ìrósùn)

Ìwúlò:

• Láti mú àwọn ọmọ ronú
• Láti kọ́ wọn ní ọgbọ́n
• Láti ṣe ìdárayá

6. Àpagbé (Storytelling with Actions)

Àpèjúwe: Kíkọ àlọ́ pẹ̀lú ṣíṣe àfihàn

Àwọn Àpẹẹrẹ:

• Àfihàn ìjà Ìjàpá àti Yannibo
• Àfihàn bí Àjànàkú ṣe gbọ́n
• Àfihàn àwọn ẹranko nínú igbó

Ìwúlò:

• Láti mú àlọ́ dùn sí i
• Láti kọ́ àwọn ọmọ ní ṣíṣe àfihàn
• Láti ṣe ìdárayá

Ìyàtọ̀ Láàárín Eré Òṣùpá àti Eré Ojúmọ́

Eré Òṣùpá

• Àkókò: Ní àárẹ̀
• Ibi: Gbàgede, àgbàlá
• Òṣùpá: Nílò òṣùpá láti ràn
• Àwọn Olóludá: Ìdílé àti àwọn aládùúgbò
• Ìrísí: Jẹ́jẹ́, tútù
• Àwọn Eré: Àlọ́, orin òṣùpá, ijó tútù
• Ìdí: Àjọṣepọ̀ ìdílé àti àwùjọ

Eré Ojúmọ́

• Àkókò: Ní ọ̀sán
• Ibi: Pápá, oko ìṣeré
• Oòrùn: Oòrùn máa ń mú kí ara gbóná
• Àwọn Olóludá: Àwọn ọmọ gan-an
• Ìrísí: Ìgbòkègbodò, eré agbára
• Àwọn Eré: Bọ́ọ̀lù, sáré, fò
• Ìdí: Ìdárayá àti ìdàgbàsókè ara

Pàtàkì Eré Òṣùpá

1. Ìkẹ́kọ̀ọ́

• Kíkọ́ àwọn ọmọ ní ìwà rere
• Gbígba ìmọ̀ àtijọ́
• Mímọ àṣà àti ìṣe

2. Àjọṣepọ̀

• Dídì ìdílé pọ̀
• Ṣíṣe àjọṣepọ̀ àwùjọ
• Fífẹ́ràn ara ẹni

3. Ìdárayá

• Ìgbádùn lẹ́yìn iṣẹ́
• Ìsinmi àti ìtura
• Ìdùnnú ọkàn

4. Ìṣọ̀rọ̀ Àṣà

• Mímú àṣà Yorùbá wá
• Kíkọ́ àwọn ọmọ ní àṣà wọn
• Àgbékalẹ̀ ìṣẹ̀ àdáyébá

Àwọn Ohun Èlò Tí A Ń Lò

1. Àtẹ: Fún jíjókòó
2. Fìlà àti Gèlè: Fún ìṣọ́ra
3. Àgbá àti Sèkèrè: Fún orin
4. Òkòtó àti Ayò: Fún eré
5. Aṣọ àtijọ́: Fún ìṣọ́ra

Eré Òṣùpá Lóde Òní

• Àwọn kan ṣì ń ṣe é, àmọ́ kì í pọ̀ mọ́
• Tẹlifíṣọ̀n àti kọ̀ǹpútà ti dín wọn kù
• Àwọn ìlú kan ń gbìyànjú láti mú wọn padà wá
• Àwọn ilé-ẹ̀kọ́ kan ń kọ́ àwọn ọmọ ní wọn

IṢẸ́ KÍLÁÀSÌ

1. Àjọṣe: Ṣe eré òṣùpá kan ní kíláàsì
2. Orin: Kọ orin òṣùpá kan
3. Àlọ́: Sọ àlọ́ kúkúrú kan
4. Àdájọ́: Béèrè àdájọ́ kan kí àwọn mìíràn dáhùn

ÌDÁNWÒ

1. Kí ni eré òṣùpá?
2. Dárúkọ oríṣi eré òṣùpá mẹ́fà
3. Kí ni ìyàtọ̀ láàárín eré òṣùpá àti eré ojúmọ́?
4. Nígbà wo ni a máa ń ṣe eré òṣùpá?
5. Kí ni àwọn ìwúlò eré òṣùpá?
6. Dárúkọ ohun èlò mẹ́ta tí a ń lò fún eré òṣùpá
7. Báwo ni eré òṣùpá ṣe wà lóde òní?

IṢẸ́ ILÉ

1. Béèrè àlọ́ kan lọ́wọ́ àwọn òbí yín tí wọ́n máa ń sọ ní òṣùpá
2. Kọ orin òṣùpá tí ẹ mọ̀ sínú ìwé yín
3. Béèrè àdájọ́ mẹ́ta lọ́wọ́ àwọn àgbà ní ilé
4. Sọ fún àwọn òbí yín nípa eré òṣùpá tí ẹ kọ́ lóde òní

ÀFIKÚN

Ní ẹ̀kọ́ tí ń bọ̀, a óò kọ́ nípa “Àwọn Orin Iṣẹ́ ní Ilẹ̀ Yorùbá” àti bí wọ́n ṣe yàtọ̀ sí orin òṣùpá.