Önå Lbénisoro Ni Aye – Basic 5 Yoruba Lesson Note (First Term)

Ètò ẹkọ́

Ní òpin ìdánilẹ́kọ̀ọ́, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóo lè: i. sọ àwọn ọ̀nà ìbéríṣọ̀rọ̀ márùn-ún tí àwọn ènìyàn ń lò ii. ṣàlàyé pàtàkì ìbéríṣọ̀rọ̀ ní ayé òde òní iii. fi àwọn ọ̀nà ìbéríṣọ̀rọ̀ yìí hàn nípa ṣíṣe wọn iv. ṣe àfiwéra àwọn ọ̀nà ìbéríṣọ̀rọ̀ àtijọ́ àti ti òde òní

Àkóónú ẹkọ́

Kí ni Ìbéríṣọ̀rọ̀?

Ìbéríṣọ̀rọ̀ túmọ̀ sí bí a ṣe ń bá ara wa sọ̀rọ̀, pín ìmọ̀ wa, àti gbé ìròyìn kálẹ̀ láti ibi kan sí òmíràn. Ó jẹ́ ohun tí gbogbo ènìyàn nílò látì máa ṣe lójoojúmọ́ kí wọ́n lè gbé ayé rẹ̀ ṣe dáadáa.

Àwọn Ọ̀nà Ìbéríṣọ̀rọ̀ Àtijọ́

1. Ẹnu – Sísọ̀rọ̀ láti ẹnu sí ẹnu
2. Fífun ní àmì – Lílo ọwọ́ àti ara láti sọ̀rọ̀
3. Àgbá – Lílù àgbá láti ran iṣẹ́ lọ́wọ́
4. Ikọ̀kọ̀ – Gbígbe ikọ̀kọ̀ láti fi ìròyìn ránṣẹ́

Àwọn Ọ̀nà Ìbéríṣọ̀rọ̀ Òde Òní

1. Ìwé/Lẹ́tà – Kíkọ ìwé ràn sí ènìyàn
2. Fóònù – Lílo fóònù láti bá ènìyàn sọ̀rọ̀ láti ọ̀nà jíjìn
3. Kọ̀ǹpútà àti Íńtánẹ́ẹ̀tì – Lílo kọ̀ǹpútà fún imeeli àti ìbánisọ̀rọ̀ ayélujára
4. Rédíò àti Tẹlifíṣọ̀n – Gbígbọ́ ìròyìn àti wíwo àwọn ètò
5. Àwọn ohun èlò alátagbà – Bíi WhatsApp, Facebook, Instagram

Pàtàkì Ìbéríṣọ̀rọ̀ ní Ayé wa

• Láti sọ bí a ṣe ń rílárá sí àwọn ènìyàn tí a nífẹ̀ẹ́ sí
• Láti béèrè ìrànlọ́wọ́ nígbà tí a bá nílò rẹ̀
• Láti kọ́ ohun tuntun lọ́dọ̀ àwọn òmíràn
• Láti ṣe ọ̀rẹ́ tuntun àti tọ́jú àwọn tí a ti ní tẹ́lẹ̀
• Láti ṣe iṣẹ́ wa dáadáa ní àwùjọ
• Láti mọ ìròyìn tí ń ṣẹlẹ̀ ní àgbáyé

Àwọn Àǹfààní Ọ̀nà Ìbéríṣọ̀rọ̀ Òde Òní

• Ó yára ju ti àtijọ́ lọ
• A lè sọ̀rọ̀ pẹ̀lú ènìyàn tí ó wà ní àwọn orílẹ̀-èdè òkèèrè
• Ó rọrùn láti lò
• A lè fi àwòrán àti ohùn ránṣẹ́

Iṣẹ́ kíláàsì

1. Àgbékalẹ̀ Ẹ̀kọ́: Jẹ́ kí àwọn akẹ́kọ̀ọ́ ṣe àwọn ọ̀nà ìbéríṣọ̀rọ̀ yìí (fífun ní àmì, sísọ̀rọ̀, kíkọ)
2. Ìjọ Ẹ̀kọ́: Pín wọn sí àwọn ẹgbẹ́ kéékèèké láti ṣe àfiwéra àwọn ọ̀nà àtijọ́ àti òde òní
3. Ìṣeré: Jẹ́ kí wọ́n ṣe bí ẹni tí ń lo fóònù, kọ̀ǹpútà, tàbí ń kọ lẹ́tà

Ìdánwò

1. Dárúkọ àwọn ọ̀nà ìbéríṣọ̀rọ̀ àtijọ́ mẹ́ta
2. Dárúkọ àwọn ọ̀nà ìbéríṣọ̀rọ̀ òde òní mẹ́ta
3. Kí ni àǹfààní kan tí ọ̀nà ìbéríṣọ̀rọ̀ òde òní ní?
4. Kí ni ìdí tí a fi ń bá ara wa sọ̀rọ̀?
5. Ta ni ẹ lè bá sọ̀rọ̀ lórí àwọn ìṣòro yín?

Iṣẹ́ ilé

1. Ya àti kun ọ̀nà ìbéríṣọ̀rọ̀ méjì ní ilé – ọ̀kan àtijọ́, ọ̀kan òde òní
2. Kọ ìwé ràn sí ọ̀rẹ́ rẹ kan nípa ohun tí ó kọ́ lónìí
3. Béèrè lọ́wọ́ àwọn òbí rẹ nípa bí wọ́n ṣe ń bá ara wọn sọ̀rọ̀ nígbà èwe wọn