Abu Umuaka (Egwu/Uri) Basic 2 Igbo Lesson Note
Download Lesson Note
Lesson Notes
Topic: Abu Umuaka (Egwu/Uri)
Learning Objectives
Umuaka ga-enwe ike:
- Ikwupụta ụdị egwuregwu dị iche iche
- Ikọwa etu esi egwu egwuregwu ndị ahụ
- Ikwu egwuregwu na-amasị ha
- Ikwu uru na ọghọm dị n’egwuregwu
Ihe Nkuzi (Teaching Materials)
- Ihe egwuregwu dị iche iche
- Foto ụmụaka na-egwu egwu
- Chaatị egwuregwu Igbo
- Oghere maka egwuregwu
Nkuzi (Content)
Ụdị Egwuregwu Igbo:
- Egwuregwu Ụmụaka Igbo (Traditional Children’s Games):
- Onye:
- Etu Esi Egwu Ya: Otu onye ga-echi ndị ọzọ mgbe ha na-eso ya
- Ndị Na-egwu Ya: Ụmụaka karịrị mmadụ ise
- Ebe A Na-egwu Ya: N’ogige maọbụ n’ebe sara mbara
- Oge A Na-egwu Ya: Mgbe anwụ dara, n’oge egwuregwu
- Ncho:
- Etu Esi Egwu Ya: Otu onye ga-echi anya, ndị ọzọ ga-ezo onwe ha
- Iwu Ya: Onye a chọtara ga-abụ onye ọzọ ga-achọ
- Uru Ya: Ọ na-eme ka ụmụaka mara ibe ha nke ọma
- Suwe:
- Etu Esi Egwu Ya: Ụmụaka ga-agba gburugburu na-abụ abụ
- Abụ Ha Na-abụ: “Suwe, suwe, suwe, ka ọ na-atọ!”
- Etu Ọ Si Kwụsị: Mgbe abụ kwụsịrị, onye ọ bụla ga-anọ jii
- Egwuregwu Na-eji Ihe (Games with Objects):
- Bọọlụ (Football):
- Ihe A Na-eji: Bọọlụ
- Ndị Na-egwu: Ndị otu abụọ
- Ebumnobi: Ịbanye bọọlụ n’oghere onye iro
- Ebe A Na-egwu: N’ọhịa egwuregwu
- Ten-Ten:
- Ihe A Na-eji: Okwute ntakịrị iri
- Etu Esi Egwu: Ị ga-atụpụ otu, wee tụlia ndị ọzọ n’elu ya
- Iwu: Ọ bụrụ na okwute ọzọ dara, ị ga-akwụsị
- Onye Mmeri: Onye tụpụrụ okwute niile
- Ludo:
- Ihe A Na-eji: Bọọdụ ludo na akara anọ
- Ndị Na-egwu: Mmadụ abụọ ruo anọ
- Ebumnobi: Ibute akara gị niile ruo n’ụlọ
- Egwuregwu Egwu Na Abụ (Singing and Dancing Games):
- Akwa m Ego:
- Abụ: “Akwa m ego, ego, ego, onye ga-azụta ya?”
- Ejije: Ụmụaka ga-eme ka ha na-ere ihe
- Mmụta: Ọ na-akụzi ha maka azụmaahịa
- Okoli:
- Etu Esi Egwu: Ụmụaka ga-agba gburugburu otu onye
- Onye Nọ N’etiti: Ga-anwale ịgbawa ebe ha jikọtara aka
- Mgbe Ọ Gbawara: Ga-agba ọsọ ka ndị ọzọ chie ya
Uru Egwuregwu Bara:
- Ahụike (Health Benefits):
- Ime Ka Ahụ Sie Ike: Egwuregwu na-eme ka akwara ahụ sie ike
- Ọgụgụ Isi: Ọ na-eme ka ụbụrụ rụọ ọrụ nke ọma
- Ume Ọma: Ọ na-enye mmadụ ume ọma
- Mmekọrịta (Social Benefits):
- Ịbụ Enyi: Ọ na-eme ka ụmụaka bụrụ enyi
- Ịmụta Ịrụkọ Ọrụ: Ha na-amụta ịrụkọ ọrụ ọnụ
- Nkwanye Ùgwù: Ha na-amụta ịkwanyere ibe ha ùgwù
- Mmụta (Educational Benefits):
- Ịgbaso Iwu: Ọ na-akụzi ha ịgbaso iwu
- Ọgụgụ Isi: Ọ na-eme ka ha mara etu esi eche echiche
- Omenala: Ọ na-akụzi ha omenala Igbo
Ọghọm Egwuregwu (Disadvantages of Games):
- Ọghọm Anụ Ahụ:
- Merụọ Ahụ: Mmadụ nwere ike ịda maọbụ merụọ ahụ
- Ike Gwụ: Egwuregwu ọtụtụ nwere ike ime ka ike gwụ
- Ọrịa: Egwu egwuregwu n’ebe rụrụ arụ nwere ike iweta ọrịa
- Ọghọm Mmụọ:
- Asọmpi Ọjọọ: Ụfọdụ ụmụaka nwere ike ịmalite ise okwu
- Mpako: Onye na-emeri nwere ike ịnya isi
- Obi Ọjọọ: Onye a meriri nwere ike ịda mba
- Ọghọm Oge:
- Oge Ọmụmụ: Egwuregwu ọtụtụ nwere ike igbochi ọmụmụ
- Ọrụ Ụlọ: Nwere ike ime ka ụmụaka ghara ime ọrụ ụlọ
- Ụra: Egwu egwuregwu ruo n’abalị nwere ike igbochi ụra
Omume Klaasị (Class Activities):
1. Egwuregwu Ọnụ:
- Ka ụmụaka mee “Onye” n’ogige
- Ka ha gwa ibe ha iwu egwuregwu
- Ka ha mee “Suwe” ma bụọ abụ ya
2. Egwuregwu Ten-Ten:
- Nye ụmụaka okwute ntakịrị
- Kụziere ha etu esi egwu ten-ten
- Ka ha mee asọmpi nke ọma
3. Mkparịtaụka Egwuregwu:
- Ka ụmụaka kwuo egwuregwu ha kacha mara
- Ka ha kọwaa etu esi egwu ya
- Ka ha kwuo ihe ha mụtara site na ya
Egwuregwu Omenala Igbo:
1. Mgba (Wrestling):
- Ndị Na-eme Ya: Ụmụ nwoke
- Oge A Na-eme Ya: N’oge mmeme
- Uru Ya: Igosi ike na nka
2. Ịgba Ọsọ:
- Ụdị Ya: Ọsọ nkịtị, ọsọ ihe mgbochi
- Ebe A Na-eme Ya: N’ọhịa sara mbara
- Uru Ya: Ime ka ụkwụ sie ike
3. Ịgba Egwu:
- Ụdị Ya: Egwu omenala, egwu ọgbọ
- Ihe A Na-eji: Ịgba, ichaka, opi
- Oge A Na-eme Ya: N’oge mmeme na ọṅụ
Iwu Egwuregwu:
Iwu Izugbe:
- Kwanyere Ibe Gị Ùgwù: Adala onye ọ bụla n’okwu
- Gbasoo Iwu: Mee ihe iwu egwuregwu kwuru
- Bụrụ Ezigbo Ọnye: Anabatala mmeri na ọdịda nke ọma
- Echefula Nchekwa: Debe onwe gị ka ị ghara imerụ ahụ
Iwu Maka Ụmụaka:
- Egwula Egwuregwu N’ebe Ọjọọ: Wezuga ebe dị nchebe
- Jiri Uwe Kwesịrị: Yi uwe egwuregwu maọbụ uwe akwa
- Kwụsị Mgbe Ọ Dị Mkpa: Zuru ike mgbe ike gwụrụ gị
- Rịọọ Nkwado: Jụọ onye okenye tupu ị egwu egwuregwu siri ike
Oge Egwuregwu:
Oge Dị Mma:
- N’ehihie: Mgbe anwụ adachaghị nke ukwuu
- N’oge Ezumike: Mgbe agụmakwụkwọ kwụsịrị
- Ụbọchị Satọde: Oge eweghị ụlọ akwụkwọ
Oge Adịghị Mma:
- N’abalị: Mgbe ọchịchịrị gbara
- Mgbe Mmiri Na-ezo: Ka ị ghara ịda
- Mgbe Agụụ Na-agụ: Rie nri tupu egwuregwu
Egwuregwu Maka Ụmụ Nwanyị:
Ụdị Pụrụ Iche:
- Nkọ: Egwuregwu ịtụ aka n’elu
- Ịgba Mkpọ: Ịwụli elu elu ka mmiri
- Egwu Okolie: Ịgba egwu gburugburu
Ihe Ha Na-amụta:
- Ịdị Ọcha: Etu esi edebe ahụ ọcha
- Ịbụ Nwanne: Etu esi biri n’udo
- Nka: Etu esi eme ihe nke ọma
Ajụjụ Mkparịtaụka:
- “Kedụ egwuregwu kacha masị gị? Gini mere?”
- “Kedụ mgbe kacha mma ịgwu egwuregwu?”
- “Gini ka ị ga-eme ma ị merụrụ ahụ n’egwuregwu?”
- “Kedụ uru egwuregwu bara gị?”
Ndụmọdụ Nchekwa:
- Nyochaa Ebe Egwuregwu: Hụ ma ọ dị nchebe
- Yi Uwe Kwesịrị: Uwe egwuregwu na akpụkpọ ụkwụ
- Ṅụọ Mmiri: Ka ị ghara ịkpọ nkụ
- Kwụsị Mgbe Ike Gwụrụ: Zuru ike nke ọma
Ule (Evaluation)
- Kpọọ egwuregwu Igbo anọ
- Kwuo etu esi egwu “Ten-Ten”
- Kwuo uru atọ egwuregwu bara
- Kedụ mgbe adịghị mma ịgwu egwuregwu?
Ọrụ Ụlọ (Home Work)
Mụta egwuregwu ọhụrụ site na nne na papa gị ma kụziere ibe gị ya.