Suayae Suayen – Basic 5 Hausa Lesson Note (First Term)
Download Lesson NoteLesson note at a glance
- Subject
- Hausa
- Class
- Basic 5
- Term
- First Term
- Topic
- Suayae Suayen
- Order
- Topic 4 of 8 this term
- Reading time
- 3 min
Suayae suayen
1. Gina Kalma daga Sunan Aiki zuwa Suna Mai Yin Aiki
Sunan aiki su ne kalmomi da suke nuna aikin da mutum ke yi. Amma ana iya canza su zuwa sunayen mutanen da ke yin waɗannan ayyukan. Wannan ana yi ta hanyar ƙara kalmomi kamar “ma” a gaban sunan aikin.
Tsarin Canzawa:
Sunan Aiki + Ma = Suna Mai Yin Aiki
2. Misalai na Canzawa
Misali 1: Saka → Masaki
- Sunan Aiki: Saka (aikin sa kaya)
- Suna Mai Yin Aiki: Masaki (mutumin da yake saka kaya)
- Jimla: “Masaki ya saka kayan da ya sayar.”
Misali 2: Rini → Marini
- Sunan Aiki: Rini (aikin rina kayan saki)
- Suna Mai Yin Aiki: Marini (mutumin da yake rinin kayan saki)
- Jimla: “Marini ya rini rigar da ta yayyage.”
Misali 3: Dinki → Madinki
- Sunan Aiki: Dinki (aikin dinke kaya)
- Suna Mai Yin Aiki: Madinki (mutumin da yake dinke kaya)
- Jimla: “Madinki ya dinke rigar sabuwar amarya.”
3. Ƙarin Misalai na Canzawa
Sason A: Ayyukan Sana’a
Gyara → Magyara
- Sunan Aiki: Gyara (aikin gyara kaya)
- Suna Mai Yin Aiki: Magyara (mai gyara kaya)
- Misali: “Magyara ya gyara motar da ta lalace.”
Gini → Magini
- Sunan Aiki: Gini (aikin gina gidaje)
- Suna Mai Yin Aiki: Magini (mai gina gidaje)
- Misali: “Magini ya gina gidan sabon aure.”
Saki → Masaki
- Sunan Aiki: Saki (aikin sakar kaya)
- Suna Mai Yin Aiki: Masaki (mai sakar kaya)
- Misali: “Masaki ya saka kayan da zai sayar.”
Noma → Manomi
- Sunan Aiki: Noma (aikin nome)
- Suna Mai Yin Aiki: Manomi (mai aikin nome)
- Misali: “Manomi ya nome gonarsa da kyau.”
Sason B: Ayyukan Kasuwanci
Sayarwa → Masayarwa
- Sunan Aiki: Sayarwa (aikin sayar da kaya)
- Suna Mai Yin Aiki: Masayarwa (mai sayar da kaya)
- Misali: “Masayarwa ya sayar da kayansa duka.”
Saye → Masaye
- Sunan Aiki: Saye (aikin siyan kaya)
- Suna Mai Yin Aiki: Masaye (mai siyan kaya)
- Misali: “Masaye ya sayi kayan da yake buƙata.”
Harbi → Maharbi
- Sunan Aiki: Harbi (aikin harbe namun jeji)
- Suna Mai Yin Aiki: Maharbi (mai harbe namun jeji)
- Misali: “Maharbi ya harbi barewa a daji.”
Kiwo → Makiyayi
- Sunan Aiki: Kiwo (aikin kiwon dabbobi)
- Suna Mai Yin Aiki: Makiyayi (mai kiwon dabbobi)
- Misali: “Makiyayi ya kai dabbobinsa ruwa.”
Sason C: Ayyukan Gida
Dafa → Madafa
- Sunan Aiki: Dafa (aikin dafa abinci)
- Suna Mai Yin Aiki: Madafa (mai dafa abinci)
- Misali: “Madafa ya dafa abinci mai zaƙi.”
Wanke → Mawanki
- Sunan Aiki: Wanke (aikin wanke kaya)
- Suna Mai Yin Aiki: Mawanki (mai wanke kaya)
- Misali: “Mawanki ya wanke kayanta da sabulu.”
Gyada → Magyada
- Sunan Aiki: Gyada (aikin gyada kaya)
- Suna Mai Yin Aiki: Magyada (mai gyada kaya)
- Misali: “Magyada ya gyada gyaɗar da ya noma.”
4. Ayyukan Koyi
Aikin 1: Canza Sunayen Aiki
Ka canza waɗannan sunayen aiki zuwa sunayen masu yin aiki:
- Kera → ?
- Ƙera → ?
- Tsaga → ?
- Daɗe → ?
- Rage → ?
Amsoshi:
- Kera → Makera (mai ƙeran baƙin ƙarfe)
- Ƙera → Maƙera (mai ƙeran kaya)
- Tsaga → Matsaga (mai tsaga itace)
- Daɗe → Madadde (mai daɗe da wani abu)
- Rage → Marage (mai rage abu)
Aikin 2: Tsara Jimoli
Ka tsara jimoli ta amfani da waɗannan sunayen masu yin aiki:
- Masaki
- Marini
- Madinki
- Magyara
- Manomi
Aikin 3: Gano Sunan Aiki
Daga cikin waɗannan sunayen masu yin aiki, ka rubuta sunan aikin da suka fito daga gare shi:
- Makera → ?
- Maharbi → ?
- Madafa → ?
- Mawanki → ?
- Makiyayi → ?
Amsoshi:
- Makera → Kera
- Maharbi → Harbi
- Madafa → Dafa
- Mawanki → Wanke
- Makiyayi → Kiwo
5. Muhimmancin Wannan Darasi
Koyon yadda ake canza sunayen aiki zuwa sunayen masu yin aiki yana taimaka mana:
- Mu fahimci halin Hausa – Mu san yadda Hausa take yin waɗannan canje-canje
- Mu ƙara kalmomi – Mu sami damar koyon kalmomi da yawa
- Mu yi amfani da harshen da kyau – Mu iya yin magana da rubutu da kyau
- Mu gane ma’anoni – Mu fahimci bambanci tsakanin aiki da mai yin aikin
- Mu ƙara iliminmu – Mu ci gaba da koyon Hausa da kyau
6. Ayyukan Ƙarin Koyi
Aikin A: Haɗa Kalmomi
Ka haɗa waɗannan kalmomi da sunayen masu yin aiki masu dacewa:
| Sunan Aiki | Suna Mai Yin Aiki | Misalin Jimla |
| Kawo | Makawo | Makawo ya kawo ruwa |
| Kai | Makai | Makai ya kai kayan zuwa kasuwa |
| Ɗauki | Maɗauki | Maɗauki ya ɗauki kayansa |
| Bada | Mabada | Mabada ya ba da kyautar |
| Karɓa | Makarɓa | Makarɓa ya karɓi kyautar |
This term's Hausa topics
Basic 5 First Term · 8 topics


