Lẹ́tà Kíkọ – Basic 6 Yoruba Lesson Note (Third Term)

Lẹ́tà kíkọ ni kíkọ ọ̀rọ̀ sórí ìwé láti fi ránṣẹ́ sí ẹni tí ó jìnnà (letter writing is writing a message to send to a person or group).

Behavioural objectives

1. Dárúkọ oríṣìí lẹ́tà mẹ́ta (name the three types of letter).
2. Kọ àwọn ìlànà lẹ́tà ní ìtẹ̀léra (list the parts of a letter in order).
3. Kọ lẹ́tà ọ̀rẹ́ kúkúrú sí ọ̀rẹ́ (write a short friendly letter).
4. Dárúkọ oríṣìí orúkọ Yorùbá mẹ́ta, kí o sì fún ẹ̀ ní àpẹẹrẹ (name the three types of Yoruba names and give examples).
5. Ṣàlàyé ẹdá ìtàn àti oríṣìí rẹ̀ (explain a story character and its types).

Kí ni oríṣìí lẹ́tà? (What are the types of letter?)

Oríṣìí lẹ́tà mẹ́ta ni a ní: lẹ́tà ọ̀rẹ́, lẹ́tà ìṣòwò àti lẹ́tà àwùjọ.

Lẹ́tà Ọ̀rẹ́ (friendly letter)

• Ète: a kọ ọ́ sí ọ̀rẹ́, ẹbí tàbí ojúlùmọ̀.
• Èdè: ó rọrùn, ó sì jẹ́ ti ọ̀rẹ́.

Lẹ́tà Ìṣòwò (business letter)

• Ète: a kọ ọ́ fún iṣẹ́ tàbí ọ̀rọ̀ ìṣòwò, bíi béèrè iṣẹ́.
• Èdè: ó ṣe pàtó, ó sì bọ̀wọ̀.

Lẹ́tà Àwùjọ (letter to a group or the public)

• Ète: a kọ ọ́ fún àwùjọ, ẹgbẹ́ tàbí olórí kan.
• Èdè: ó bọ̀wọ̀, ó sì ṣe kedere.

Kí ni ìlànà lẹ́tà? (What are the parts of a letter?)

Lẹ́tà Yorùbá ní ìlànà mẹ́fà, tí a kọ ní ìtẹ̀léra yìí:

1. Àdírẹ́sì: ibi tí olùkọ̀wé ń gbé.
2. Ọjọ́: ọjọ́ tí a kọ lẹ́tà náà.
3. Ìkíni: bí a ṣe kí olùgbà, bíi “Ọ̀rẹ́ mi ọ̀wọ́n”.
4. Ara lẹ́tà: ọ̀rọ̀ pàtàkì tí a fẹ́ sọ.
5. Ìparí: ọ̀rọ̀ ìkádìí, bíi “Ọ̀rẹ́ rẹ”.
6. Orúkọ: orúkọ olùkọ̀wé ní ìsàlẹ̀.

Àpẹẹrẹ àdírẹ́sì àti ọjọ́

12, Òpópó Road,
Èkó.
26/10/2025

Àpẹẹrẹ lẹ́tà ọ̀rẹ́

12, Òpópó Road,
Èkó.
26/10/2025

Ọ̀rẹ́ mi ọ̀wọ́n, Fọlá,

Báwo ni? Mo nírètí pé ẹ wà ní àlàáfíà. Èmi àti ẹbí mi wà ní àlàáfíà. Mo kọ lẹ́tà yìí láti kí ọ, àti láti sọ fún ọ pé ìdánwò wa ti parí. Kí Ọlọ́run pa ọ́ mọ́.

Ọ̀rẹ́ rẹ,
Bọ́láńlé

Kí ni orúkọ ní ilé Yorùbá? (What are Yoruba names?)

Orúkọ ní ilé Yorùbá jẹ́ ohun tí ó ní ìtumọ̀ pàtàkì, a sì fi ń dá ọmọ mọ̀.

Kí ni oríṣìí orúkọ Yorùbá? (What are the types of Yoruba names?)

Oríṣìí orúkọ mẹ́ta ni a ń kọ́ níbí: àbísọ, àmútọ̀runwá àti ìnagijẹ.

Àlàyé àwọn àpẹẹrẹ

• Táíwò: orúkọ ìbejì tí ó kọ́kọ́ dé ayé.
• Kẹ́hìndé: orúkọ ìbejì tí ó dé lẹ́yìn.
• Adékúnlé: ó túmọ̀ sí “adé kún ilé” (the crown fills the house).

Kí ni ẹdá ìtàn nínú lítíréṣò? (What is a character in literature?)

Ẹdá ìtàn ni ènìyàn, ẹranko tàbí ohun tí ń kópa nínú ìtàn (a character is a person or animal that takes part in a story).

• Ẹdá: ó túmọ̀ sí “character” ní èdè Gẹ̀ẹ́sì.
• Gbogbo ìtàn: ìtàn kọ̀ọ̀kan ní ẹdá tí ó ń ṣe iṣẹ́ nínú rẹ̀.
• Àpẹẹrẹ: Ìjàpá (tortoise) jẹ́ ẹdá tí a mọ̀ nínú ìtàn àlọ́ Yorùbá.

Kí ni oríṣìí ẹdá ìtàn? (What are the types of story character?)

Oríṣìí ẹdá ìtàn mẹ́ta ni: ẹdá dáadáa, ẹdá burúkú àti ẹdá àláàárín.

• Ẹdá dáadáa: ẹdá tí ìwà rẹ̀ dára (a good character).
• Ẹdá burúkú: ẹdá tí ìwà rẹ̀ burú (a bad character).
• Ẹdá àláàárín: ẹdá tí kò dára pátápátá, tí kò sì burú pátápátá (a character in between).

Kí ni ipa ẹdá ìtàn? (What is the role of characters?)

• Wọ́n ń ṣe iṣẹ́ nínú ìtàn.
• Wọ́n ń mú kí ìtàn tẹ̀síwájú.
• Wọ́n ń kọ́ wa ní ẹ̀kọ́ nípa ìwà.

Evaluation

1. Lẹ́tà wo la máa ń kọ sí ọ̀rẹ́?
   • A) Lẹ́tà ọ̀rẹ́
   • B) Lẹ́tà ìṣòwò
   • C) Lẹ́tà àwùjọ
   • D) Kò sí
2. Táíwò jẹ́ orúkọ:
   • A) Àbísọ
   • B) Àmútọ̀runwá
   • C) Ìnagijẹ
   • D) Òyìnbó
3. Ẹdá túmọ̀ sí:
   • A) Food
   • B) Character
   • C) House
   • D) Work
4. Dárúkọ ìlànà lẹ́tà mẹ́fà ní ìtẹ̀léra.
5. Dárúkọ oríṣìí ẹdá ìtàn mẹ́ta.

Answers: 1 A, 2 B, 3 B.

Assignment

Kọ lẹ́tà ọ̀rẹ́ kan sí ọ̀rẹ́ rẹ. Lo gbogbo ìlànà lẹ́tà mẹ́fà.