Atunyewo Eko Lori Asa Igbeyawo Nile Yoruba – SS3 Yoruba Lesson Note (Second Term)

Igbeyawo ni eto ti a fi n so oko ati iyawo papo. Nile Yoruba, asa igbeyawo atijo ni igbese bi ifojusode, iwadii, alarina, isihun, itoro, idana, ifa iyawo, ojo igbeyawo, ese iyawo ati ibale. Lode oni, igbeyawo soosi, mosalasi ati kootu ni a n se, won si yato si ti atijo.

Behavioural objectives

Ni ipari eko yii, awon akekoo yoo le:

• so awon igbese igbeyawo abinibi nile Yoruba;
• salaye ise ifojusode, alarina, isihun (ijohen), itoro ati idana;
• salaye igbeyawo soosi, igbeyawo mosalasi ati igbeyawo kootu;
• ko iyato laarin igbeyawo atijo ati igbeyawo ode oni.

Bawo ni asa igbeyawo atijo (ibile) nile Yoruba se n lo?

Tabili yii fi awon igbese igbeyawo atijo ati alaye won han.

Bawo ni igbeyawo ode oni se ri?

Lode oni, aye ti di amulumala. Orisirisii ona ni a n gba gbe iyawo. A n gbe iyawo ni ile Olorun, a n gbe e ni kootu, a si n gbe ni mosalasi. Igbeyawo soosi yii fese mule laarin awon onigbagbo, igbeyawo mosalasi si mule laarin awon musulumi.

Igbeyawo soosi

Igbeyawo soosi ni eyi to maa n waye laarin awon elesin Kristeni ninu ile ijosin won. Ki eto igbeyawo yii to waye, won yoo ti maa kede eni to ba ri idi ti won ko le fi so oko ati iyawo naa papo ko tete wa so bi bee ko, ki eni be gbe enu re dake laelae. Bi won ko ba ti ri enikeni ko yoju ni won to le so awon mejeeji po. Iru igbeyawo yii ko faye gba ju iyawo kan lo.

Igbeyawo mosalasi

Igbeyawo mosalasi maa n waye laarin awon musulumi. Eyi faye gba ju iyawo kan lo nitori won ni “me” ni Olorun wi, ti agbara eniyan ba ti kaa.

Awon musulumi a maa fi omo se saara lai je pe onitohuni fi okan sii tele. Eyi ni pe ki won fun eniyan ni iyawo lairo tele (ki won fun eeyan ni iyawo ofe). Eyi ni won naa n pe ni iyawo saara.

Igbeyawo kootu

Awon loko laya miiran a ma n se igbeyawo alarede. Won a lo si olu ile-ise ijoba ibile tabi kootu lati fowo si iwe ase lodo ijoba, won a si fi bee gba oruka arede. Eleyii naa ko faye gba ju iyawo kan ati oko kan lo. Igbeyawo kootu ni a n pe e.

Igbeyawo ode oni ati asa Yoruba

Orisii igbeyawo yii fese mule daadaa nile Yoruba nitori esin igbagbo ati Isilamu to fese mule lode oni. Gbogbo ilana lati ibi itoro titi de idana maa n saba je eyi ti a n tele.

Ni aye ode oni ko si ohun to n je ekun iyawo mo. Opolopo awon wundia iwoyi ni won ti daju, gbogbo won ni oju n kan lati lo ile oko. Ko tile sohun to fe pawon lekun nitori won ko ka ile oko si ohun babara.

Evaluation

Igbelewon lori asa igbeyawo atijo

1. Ki ni a n pe ni ifojusode ninu eto igbeyawo abinibi?
2. Se alaye ise alarina.
3. Kini ijohen tabi isihun tumo si?
4. Kini iyato laarin itoro ati idana?

Apapo igbelewon

1. Salaye lori igbeyawo aye ode oni.
2. Ko iyato meta laarin igbeyawo aye ode oni ati aye atijo.
3. Salaye lori ise ode.

Assignment

Ise asetilewa

1. Awon ………….. lo n se igbeyawo soosi. (a) Musulumi (b) Igbagbo (d) Aborisa
2. Awon ………………………… lo n se igbeyawo mosalasi. (a) Musulumi (b) Igbagbo (d) Aborisa
3. Awon …………………………… lo maa fi omo se saara. (a) Onigbagbo (b) Alarede (d) Musulumi
4. Awon to maa n fe iyawo ju eyo kan lo lode oni ni (a) musulumi (b) soosi (d) kootu.
5. ‘Titi iku yoo fi ya won’ inu irufe igbeyawo aye ode oni wo ni eyi je mo? (a) musulumi (b) soosi (d) kootu.

Apa keji

1. Kini a n pe ni idana ninu eto igbeyawo nile Yoruba?
2. Kini ijohen, lati odo tani ijohen ti n wa?