Edemede Nduzi – Basic 6 Igbo Lesson Note (Third Term)

Ebumnuche Mmuta: Ka oge nkuzi a gwuchara, umu akwukwo ga-enwe ike:

• Kowaa ihe bu edemede leta
• Kpoputa udi leta e nwegara
• Kwue ihe di mkpa mgbe ana ede leta

Ihe Nkuzi:

Nkowa Ihe Bu Edemede Leta:

Edemede Leta bu otu uzo e si ede okwu ziga mmadu nke no na be ya ma obu ebe ozo. O bu uzo ndi mmadu si akparita uka mgbe ha noghi otu ebe.

Mkpuru Okwu:

• Onye edemede – onye na-ede leta
• Onye a na-ezitere – onye a na-ezigara leta
• Ekele mmalite – otu e si malite leta
• Isi okwu – ihe ka ukwuu a na-ede na leta
• Ekele njedebe – otu e si agwucha leta

Udi Leta E Nwegara:

1. Leta Enyi Na Enyi (Informal/Personal Letters)

• Leta ndi na-ede nye ndi enyi ha
• Leta ndi na-ede nye ndi ezina ulo ha
• Leta ndi na-ede nye ndi ha mara nke oma

2. Leta Oru (Formal/Business Letters)

• Leta ndi na-ede nye ndi okenye
• Leta ndi na-ede nye ulo oru
• Leta ndi na-ede nye ndi gọvanmenti

Ihe Ndi Di Mkpa Mgbe Ana Ede Leta Enyi Na Enyi:

1. Adreesi Onye Edemede (Sender’s Address)

Nke a bu ebe onye na-ede leta bi. E na-ede ya n’aka nri nke elu nke akwukwo.

Omumaatu:

12 Okpara Avenue,

Enugu,

Enugu State.

2. Ubochi (Date)

Ubochi a na-ede leta. E na-ede ya n’okpuru adreesi onye edemede.

Omumaatu:

15th October, 2024

ma obu

15/10/2024

3. Ekele Mmalite (Salutation)

Otu e si ekele onye a na-edegara leta.

Omumaatu:

• Ezigbo enyi m,
• Nwanne m di m n’obi,
• Ada di m n’obi,
• Emeka nwanne m,

4. Isi Okwu Leta (Body of the Letter)

Nke a bu ebe a na-ede ihe ka ukwuu a choro ikwu. A na-ekewaghị ya n’akuku di iche iche.

Akuku nke mbu: Ekele na ajuju maka ahike Akuku nke abuo: Isi ihe a choro ikwu Akuku nke ato: Ihe ndi ozo na ariro

5. Ekele Njedebe (Complimentary Close)

Otu e si agwucha leta.

Omumaatu:

• Onye huru gi n’anya,
• Enyi gi di gi n’obi,
• Nwanne gi,
• Ka emesia,

6. Aha Onye Edemede (Signature)

Ebe a na-ede aha onye dere leta.

Omumaatu:

• Chidi
• Ada Okoro
• Nwanne gi, Emeka

Omumaatu Zuru Ezu Nke Leta Enyi Na Enyi:

                               15 School Road,

                                Aba,

                                Abia State.

                                20th November, 2024

Ezigbo enyi m Ngozi,

    Ekele m! Aturu m anya na i di nma ma na-eme nke oma n’ulo akwukwo gi. 

Ebe m nodi ugbu a, mmiri na-ezo kwa ubochi, mana ahu di m nma.

    Edere m gi leta a ka m gwa gi maka mmemme anyi na-eme n’ulo akwukwo anyi 

n’uzo na-abia. O bu mmemme egwu na abụ. Achọrọ m ka i bia sonyere anyi ma 

o buru na i nwere ike. Ọ ga-amasị gi nke ukwuu.

    Kelee nne gi na nna gi nkem. Gwa ha na ana m echeta ha mgbe niile. Ana m 

atu anya ihu gi n’oge na-adighi anya.

                                Onye huru gi n’anya,

                                Chinedu

Usoro Ide Leta Enyi Na Enyi:

1. Nhazi:

• Jiri akwukwo di ocha
• Dee ka ihe dị mfe ịgu
• Debe oghere n’etiti akuku di iche iche

2. Asusu:

• Jiri asusu di nro na nke umu ibe gi na-agho ta
• Ekwula okwu siri ike
• Jiri ekele na okwu obioma

3. Ihe I Nwere Ike Ide:

• Maka ahike gi na nke ezina ulo gi
• Maka ihe mere gi n’ulo akwukwo
• Maka mmemme ma obu ihe omere na-abia
• Ajuju maka ahike onye a na-edegara
• Nketa na ozi maka ndi be gi

4. Ihe I Ga-ezere:

• Okwu ojọ ma obu mkpasu iwe
• Ihe ndi nwere ike iwute onye a na-edegara
• Izo aka n’okwu na-abazi obi

Uru Ide Leta Bara:

1. Nkwurita Okwu:

• Na-eme ka ndi mmadu na-akparita uka
• Na-eme ka enyi diri n’obi
• Na-enye ozi di mkpa

2. Mmepe Nke Ide:

• Na-eme ka ide ihe di mfe
• Na-eme ka mmadu mara otu e si ahazi echiche
• Na-akuziri mmadu otu e si eji asusu

3. Echiche Na Mkpuru Obi:

• Na-enye mmadu ohere iche echiche nke oma
• Na-egosi nlezianya na ihunanya
• Na-eme ka obi di jụụ

Leta N’Oge Anyi:

Mgbe Ochie:

• Ndi mmadu na-ede leta na post office
• O na-ewe ogologo oge rue
• E ji aka dee ha

Ugbu A:

• Ndi mmadu na-eji email na social media
• O na-eru ngwa ngwa
• A na-eji computer dee ha

Mana: Leta akwukwo ka di mkpa maka:

• Mmadu ndi na-enweghị computer
• Ihe ndi choro ka e debe ha
• Igosi na i choputara oge dee

Mmemme:

Mmemme 1: Dee leta nye enyi gi no na obodo ozo. Gwa ya maka ulo akwukwo gi na ihe ndi na-eme n’ebe ahu.

Mmemme 2: Dee leta nye nwanne gi no n’ulo ịkọwara ya ihe i ga-eme n’afọ ohuru.

Ajuju Ole na Ole:

1. Kedu ebe a na-ede ubochi na leta? 

1. a) N’okpuru aha onye edemede
2. b) N’okpuru adreesi onye edemede
3. c) N’etiti isi okwu
4. d) Na njedebe leta

1. Kedu ihe kwesiri iji malite leta enyi na enyi? 

1. a) Ekele di nro
2. b) Okwu siri ike
3. c) Mkpasu iwe
4. d) Enweghị ekele

1. Kedu akuku leta a na-ede isi okwu? 

1. a) Mmalite
2. b) N’etiti
3. c) Njedebe
4. d) N’azu

Oru Ulo:

1. Kowa ihe edemede leta putara
2. Deputa akuku ise di na leta enyi na enyi
3. Dee leta nye enyi gi kọwara ya maka ezumike gi
4. Gosi odiche di n’etiti leta enyi na enyi na leta oru