Abụ Na Uri – Basic 4 Igbo Lesson Note (Second Term)

Abụ Egwu/Uri dị Iche Iche

Gịnị bụ Abụ?

Abụ bụ okwu a na-abụ na-ada ụtọ nke na-enye obi ụtọ ma na-akụzi ihe.

Gịnị bụ Uri?

Uri bụ abụ mkpirikpi nke ụmụaka na-abụ mgbe ha na-egwu egwu.

Ụdị Abụ dị Iche Iche

1. Abụ Ụlọ Akwụkwọ

Ụlọ akwụkwọ anyị mara mma

Anyị na-amụ akwụkwọ

Malammuo na-akụziri anyị

Anyị ga-amụ ihe ọma

2. Abụ Ezi na Ụlọ

Mama m, Papa m

Unu hụrụ m n’anya

Unu na-elekọta m

Unu bụ ndị kacha mma

3. Abụ Obodo

Obodo m mara mma

Ndị mmadụ bi n’udo

Anyị na-ahụ onwe anyị n’anya

Obodo m kacha mma

Abụ Ngụgụ Nwa

Gịnị bụ Abụ Ngụgụ Nwa?

Abụ ngụgụ nwa bụ abụ ndị nne na-abụrụ ụmụaka ha ka ha tụọ ura ma ọ bụ nwee obi ụtọ.

Ihe Atụ Abụ Ngụgụ Nwa

1. “Nwa m Ọma”

Nwa m ọma, nwa m ọma

Rahụ nke ọma

Mama hụrụ gị n’anya

Rahụ nke ọma

2. “Ụra Bịa”

Ụra bịa, ụra bịa

Mechie anya nwa m

Ka ọ rahụ nke ọma

Ụra bịa, ụra bịa

3. “Nwa Obere”

Nwa obere m

Nọ n’aka mama

Rahụ ka anwụ daa

Nwa obere m

4. “Kpakpando”

Kpakpando na-acha

N’elu igwe

Nwa m na-ehi ụra

Nke ọma, nke ọma

Oge a na-abụ Abụ Ngụgụ Nwa

• Mgbe a na-eme ka nwa tụọ ura
• Mgbe nwa na-ebe akwa
• Mgbe a chọrọ ime ka nwa nwee obi ụtọ
• N’abalị tupu ụra

Uri Oro

Gịnị bụ Uri Oro?

Uri oro bụ abụ mkpirikpi nke ụmụaka na-abụ mgbe ha na-egwu egwu n’oge oro (sunset).

Ihe Atụ Uri Oro

1. “Anwụ na-ada”

Anwụ na-ada n’ebe dị anya

Anyị ga-aga n’ụlọ

Mama na-akpọ anyị

Bịa, bịa, bịa

2. “Oro Oro”

Oro oro oro

Anwụ dara rọọ

Ụmụaka na-alọ

Oro oro oro

3. “Ọnwa na-apụta”

Ọnwa na-apụta

Kpakpando na-acha

Oge ụra ruru

Anyị ga-alala

4. “Mgbede”

Mgbede bịara

Chi na-agba ọchịchịrị

Ụmụaka kwụsị egwuregwu

Mgbede bịara

Egwu a na-agba n’Ọgbọ

Egwu Bụ Gịnị?

Egwu bụ ifegharị ahụ na-ada n’olu abụ.

Ụdị Egwu n’Ọgbọ

1. Egwu Gburugburu

Ụmụaka na-anọ gburugburu ma na-agbagharị.

Abụ:

Anyị na-agba gburugburu

Gburugburu, gburugburu

Obi na-adị anyị ụtọ

Gburugburu, gburugburu

Etu e si agba ya:

• Jide aka onwe unu
• Gbagharịa gburugburu
• Bụọ abụ olu ike

2. Egwu Nkịta na Ọkụkọ

Nkịta na-achụ ọkụkọ

Ọkụkọ na-agba ọsọ

Kọọ rọọ kọọ

Gọm gọm gọm

Etu e si agba ya:

• Otu onye bụ nkịta
• Ndị ọzọ bụ ọkụkọ
• Nkịta na-achụ ọkụkọ

3. Egwu Mmiri

Mmiri na-asọ

Sọọ sọọ sọọ

Anyị na-egwu mmiri

Sọọ sọọ sọọ

Etu e si agba ya:

• Megharịa aka ka mmiri
• Gbadaa ala ka mmiri
• Megharịa ahụ nwayọọ

4. Egwu Nnụnụ

Nnụnụ na-efe efe

Cii cii cii

N’elu osisi

Cii cii cii

Etu e si agba ya:

• Setịpụ aka ka nku
• Fegharịa gburugburu
• Rigorojuo elu na ala

Ihe a na-akọwapụta

Site n’Abụ na Uri

Ụmụaka na-amụta:

• Okwu ọhụrụ
• Ụda abụ
• Mmetụta dị iche iche
• Omenala Igbo

Site n’Egwu

Ụmụaka na-amụta:

• Ịhazi ahụ
• Imekọrịta ihe ọnụ
• Ịgbaso iwu
• Ịnwe obi ụtọ

Uru Abụ na Uri bara

1. Ọ na-enye obi ụtọ
2. Ọ na-akụzi okwu ọhụrụ
3. Ọ na-edebe omenala
4. Ọ na-eme ka ụmụaka nwee mmekọrịta
5. Ọ na-akụziri rhythm

Ọrụ Mmụta

Ọrụ Mbụ: Ụdị Abụ

Kọwaa ụdị abụ ndị a:

1. Abụ ngụgụ nwa: ________________
2. Uri oro: ________________
3. Abụ ụlọ akwụkwọ: ________________

Ọrụ Abụọ: Mejupụta Abụ

Mejupụta abụ a:

Mama m, Papa m

_________________

Unu na-elekọta m

_________________

Ọrụ Atọ: Mepụta Abụ

Mepụta abụ mkpirikpi banyere:

1. Enyi gị:

________________

________________

1. Anụ ụlọ:

________________

________________

Ọrụ Anọ: Egwu

Kọwaa etu e si agba egwu “Nkịta na Ọkụkọ”

Egwuregwu Abụ

Egwuregwu 1: Abụ Chain

Otu onye malite abụ, onye ọzọ gbakwunye ahịrị ọhụrụ.

Egwuregwu 2: Egwu Competition

Ndị otu dị iche iche ga-egosipụta egwu ha.

Egwuregwu 3: Abụ Ngụgụ Nwa

Ụmụaka ga-abụrụ “baby” ka ọ tụọ ura.

Ọrụ Ụlọ

1. Mụta abụ ngụgụ nwa ọhụrụ
2. Kuziere nwanne gị uri oro ọ bụla
3. Bụrụ ndị mụrụ gị abụ ọ bụla ị mụtara
4. Mepụta abụ gị banyere ezi na ụlọ gị

Nkuzi

Abụ na Uri na-akụziri anyị:

• Asụsụ Igbo mara mma
• Egwu na-enye obi ụtọ
• Omenala anyị bara ụba
• Mmekọrịta dị mkpa
• Okwu nwere ike ịdị ụtọ

Cheta: Abụ na uri bụ ụzọ mara mma iji gosipụta omenala Igbo!