Tad’I Basic 2 Hausa Lesson Note

Learning Objectives

A karshe, yara za su iya:

• Yi fadi ma’anar wannan batu
• Yi magana da aikin gajereun jumloli
• Rubuta guntun tad’i

Kayan Aiki (Teaching Materials)

• Littattafan tatsuniya
• Hotuna na tatsuniyoyi
• Katunan haruffa da kalmomi
• Alkalami da takarda

Bayyanin Darasi (Content)

Me Ake Nufi da Tad’i?

Tad’i shine labarin da ake ba da shi don koyarwa, ba da daɗi, ko nishaɗi. A al’adar Hausawa, tad’i yana da muhimmanci sosai wajen koyar da yara.

Nau’ikan Tad’i:

1. Tatsuniyoyi (Folk Tales):

1. Tatsuniyar Dabbobi:

• Misali: Zaki da Zomo
• Koyarwa: Wayo ya fi ƙarfi
• Hali: Dabbobi suna magana

1. Tatsuniyar Mutane:

• Misali: Sarki da mai sana’a
• Koyarwa: Girmamawa da biyayya
• Hali: Mutane masu kyakkyawan hali

2. Labaran Gaskiya:

• Abin da ya faru da gaske
• Tarihin mutane ko al’umma
• Abubuwan da suka faru a baya

3. Labaran Koyarwa:

• Koyar da halaye masu kyau
• Koyar da adabi da ɗa’a
• Koyar da al’adu

Gajeren Tatsuniya – “Zomo da Kura”:

Farawa:

“Wannan labari ya faru a zamanin da dabbobi suke magana…”

Labarin:

Wata rana, Zomo ya ga Kura tana zuwa wajen sa. Zomo ya san cewa Kura tana so ta cinye shi. Sai ya yi wayo.

“Barka da zuwa, Goggo Kura!” in ji Zomo.

“Sannu Zomo, ina son in cinye ka yau!” ta amsa Kura.

“Toh, amma ka ji wannan kaɗa mai daɗi da nake ji?” ya tambayi Zomo.

Kura ta tsaya ta saurara. Ba ta jin komai. “Ba na jin komai,” ta ce.

“Tabbas zaka ji idan ka rufe kunnuwanki da yatsotsin hannu,” ya ce Zomo.

Kura ta rufe kunnuwanta da yatsotsin hannu. Nan da nan Zomo ya gudu ya ɓace.

Koyarwa:

Wayo ya fi ƙarfi. Idan ka yi tunani da kyau, za ka iya fita daga matsala.

Abubuwan Da Suka Shafi Tad’i:

1. Jarrabawar Tad’i (Characters):

• Jarumai (Heroes): Mutane masu kyau
• Mugaye (Villains): Mutane masu mugu
• Taimakarai (Helpers): Waɗanda suke taimakawa

2. Wurin Da Ya Faru (Setting):

• Gari: A cikin birni
• Ƙauye: A ƙauye
• Jeji: A cikin daji
• Gida: A gida

3. Matsalar (Problem):

• Abin da ya faru
• Matsalar da ta gabato
• Abin da ya haifar da rikici

4. Magani (Solution):

• Yadda aka magance matsalar
• Wane ya ba da magani
• Yadda labarin ya ƙare

Yadda Ake Rubuta Gajeren Tad’i:

Mataki na Farko – Shirye-shirye:

1. Zaɓi Taken: Me zaka rubuta kai?
2. Zaɓi Jarrabawa: Su wane za su kasance a labarin?
3. Zaɓi Wurin: Ina labarin zai faru?

Mataki na Biyu – Rubuta:

1. Farawa: Fara da “Wata rana…” ko “A da…”
2. Tsakiya: Bayyana abin da ya faru
3. Ƙarshe: Nuna yadda labarin ya ƙare

Mataki na Uku – Bincike:

1. Karanta: Ka sake karanta abin da ka rubuta
2. Gyara: Ka gyara kurakuran da ka gani
3. Inganta: Ka inganta labarin

Misalan Gajeren Tad’i:

Tad’i 1 – “Musa da Littafin”:

Wata rana, Musa ya sami littafi a kan hanya. Littafin yana da daraja sosai. Musa ya san cewa wani ya rasa shi.

Ya kai littafin makaranta ya nuna wa malaminsa. Malamin ya yi murna ya ce “Wannan littafin Aisha ce ta rasa jiya.”

Musa ya mayar da littafin ga Aisha. Aisha ta yi murna sosai ta gode masa. Malamin kuma ya yaba wa Musa saboda gaskiyarsa.

Koyarwa: Gaskiya da amana suna kawo albarka.

Ayyukan Ajiya (Class Activities):

1. Karanta Tad’i Tare:

• Mallami ya karanta tad’i
• Yara su saurara sosai
• Su yi tambayoyi

2. Ba da Labari:

• Yara su ba da gajeren labari
• Su bayyana abin da ya faru
• Su koyar da wani abu

3. Wasa “Gina Labari”:

• Ba da farkon jumla
• Kowane yaro ya ƙara jumla
• Su gama labarin tare

Misalan Ayyukan Rubuta:

Aikin 1 – Cike Labari:

Ka cika wannan labari:

Wata rana, Audu ya je kasuwa. A can ya ga _______.

Ya so ya sayi amma ba shi da _______.

Sai ya dawo gida ya nemi _______.

A ƙarshe ya _______.

Koyarwa: _______

Aikin 2 – Tambayoyi kan Labari:

Bayan karanta labarin “Zomo da Kura”, ka amsa:

1. Wane ne ya yi wayo?
2. Me Kura take so ta yi?
3. Yaya Zomo ya tsere?
4. Me muka koyi daga labarin?

Aikin 3 – Rubuta Gajeren Tad’i:

Ka rubuta gajeren tad’i game da:

– Yaro da ya taimaka wani

– Ka fara da “Wata rana…”

– Ka bayyana abin da ya faru

– Ka ƙare da koyarwa

Muhimmancin Tad’i:

Ga Yara:

• Koyo: Suna koyan abubuwa masu yawa
• Daɗi: Suna samun nishaɗi
• Harshe: Suna koyan yadda ake magana da kyau

Ga Al’umma:

• Al’adu: Tad’i yana adana al’adu
• Tarihi: Yana adana tarihi
• Koyarwa: Yana koyar da kyawawan halaye

Ka’idojin Ba da Tad’i:

Kafin Ba da Tad’i:

1. Ka shirya: Ka san labarin da kyau
2. Ka zaɓi wurin: Ka zaɓi wurin da ya dace
3. Ka daɗaɗa: Ka shirya kanka

Lokacin Ba da Tad’i:

1. Ka yi sauri: Kada ka yi magana da sauri
2. Ka nuna: Ka yi kamar kana ganin abin da kake cewa
3. Ka duba: Ka kalli masu saurara

Bayan Ba da Tad’i:

1. Ka yi tambayoyi: Don ka san ko sun fahimta
2. Ka bayyana koyarwa: Ka bayyana abin da aka koyi
3. Ka karbi tambayoyi: Ka amsa tambayoyinsu

Ayyukan Gida (Home Work):

1. Ka karanta gajeren tad’i guda ga iyayenka
2. Ka rubuta gajeren tad’i game da danginku
3. Ka koyi tad’i ɗaya da ka iya ba da shi
4. Ka tambayi kakanku tatsuniya

Tambayoyi da Amsoshi:

Tambayoyi:

1. “Me ake nufi da tad’i?”
2. “Me muka koyi daga labarin Zomo da Kura?”
3. “Yaya ake rubuta gajeren tad’i?”
4. “Me ne muhimmancin tad’i?”

Amsoshi:

1. “Tad’i shine labari don koyarwa da ba da daɗi”
2. “Wayo ya fi ƙarfi”
3. “Ka fara, ka bayyana abin da ya faru, ka ƙare”
4. “Yana koyar da yara da adana al’adu”

Shawarwari Ga Yara:

1. Ka koyi sauraron tad’i sosai
2. Ka ƙoƙara ka rubuta naka
3. Ka koyi ba da labari da kyau
4. Ka koyi daga kowane tad’i da ka ji

Kimanta Ci-gaba:

Tambayoyi Na Kimanta:

1. Ka ba da gajeren tad’i
2. Ka bayyana koyarwar labari
3. Ka rubuta gajeren tad’i
4. Ka amsa tambayoyi kan tad’i

Ma’aunin Nasara:

• Sosai: Yana iya ba da tad’i da rubuta da kyau
• Da kyau: Yana iya ba da tad’i da ɗan wahala
• Matsakaici: Yana bukatar taimako sosai

Gargaɗi:

“Tad’i mai kyau yana koyan abu mai kyau. Ka zaɓi tad’i masu fa’ida.”

Kimanta (Evaluation)

1. Me ake nufi da tad’i?
2. Ka ba da gajeren tad’i
3. Me muka koyi daga “Zomo da Kura”?
4. Ka rubuta gajeren labari