Ọnkà Yorùbá (150-200) – Basic 6 Yoruba Lesson Note (First Term)

Ọnkà Yorùbá láti 150 dé 200 ni orúkọ tí Yorùbá fi ń pe àwọn nọ́ńbà wọ̀nyí, bíi àádọ́jọ (150) àti igba (200).

Àwọn àfojúsùn ẹ̀kọ́ (Behavioural objectives)

Ní òpin ẹ̀kọ́ yìí, akẹ́kọ̀ọ́ yóò lè:

1. Kà àwọn nọ́ńbà láti 150 dé 200 ní èdè Yorùbá.
2. Kọ àwọn nọ́ńbà náà sílẹ̀ ní èdè Yorùbá.
3. Sọ ohun tí ìkíni jẹ́ àti àwọn ìkíni òwúrọ̀, ọ̀sán àti alẹ́.
4. Ṣàlàyé ìdí tí ìkíni fi ṣe pàtàkì nínú ìwà ọmọlúàbí.
5. Ka ìwé lítírésọ̀ tí ìjọba yàn, kí ó sì sọ kókó inú rẹ̀.

Báwo ni a ṣe ń kà ọnkà Yorùbá láti 150 dé 200?

A ń kà wọ́n nípa dídín nọ́ńbà kan kù (dín) tàbí fífi kún un (ó lé).

Àwọn ọ̀rọ̀ pàtàkì tí a nílò

• Dín: ó túmọ̀ sí mínọ́ọ̀sì (minus), bíi ọgọ́sàn-án dín ẹ̀wá.
• Ó lé: ó túmọ̀ sí fífi kún (plus), bíi àádọ́jọ ó lé márùn-ún.
• Ẹ̀wá: ó túmọ̀ sí ẹgbẹ̀rún mẹ́wàá? Rárá, ẹ̀wá túmọ̀ sí 10.
• Igba: ó túmọ̀ sí 200.

Tábìlì ọnkà 150 sí 200

Báwo ni a ṣe ń kọ nọ́ńbà tó wà láàrin wọn?

1. Wá nọ́ńbà tó sún mọ́ ọ̀kan tí a ti mọ̀ nínú tábìlì, tí ó kéré sí i.
2. Sọ orúkọ nọ́ńbà náà.
3. Fi “ó lé” tẹ̀lé e.
4. Fi iye tó kù kún un.

Àpẹẹrẹ

• 155: Àádọ́jọ ó lé márùn-ún.
• 162: Ọgọ́jọ ó lé méjì.
• 175: Àádọ́sàn-án ó lé márùn-ún.
• 185: Ọgọ́sàn-án ó lé márùn-ún.

Kí ni ìkíni ní ilé Yorùbá?

Ìkíni jẹ́ ọ̀nà tí a fi ń kí ara wa.

• Ète rẹ̀: ó ń fi ọ̀wọ̀ àti ìfẹ́ hàn sí ẹni tí a bá pàdé.
• Pàtàkì rẹ̀: ìkíni ń ṣe àfihàn ìwà ọmọlúàbí.

Kí ni àwọn ìkíni ní àsìkò ọjọ́?

Ìkíni Yorùbá yàtọ̀ ní òwúrọ̀, ọ̀sán àti alẹ́.

Àwọn ọ̀nà míràn tí a fi ń kí ni

• Ẹ káàbọ̀: ìkíni fún ẹni tó dé (welcome).
• Ẹ kú ilé: ìkíni fún ẹni tí a bá nílé.
• Ìdọ̀bálẹ̀: ọmọkùnrin ń dọ̀bálẹ̀ nígbà tó bá ń kí àgbà.
• Ìkúnlẹ̀: ọmọbìnrin ń kúnlẹ̀ nígbà tó bá ń kí àgbà.

Kí ni lítírésọ̀: kíkà ìwé tí ìjọba yàn?

Lítírésọ̀ ni kíkà ìwé ìtàn tàbí ewì Yorùbá tí ìjọba yàn fún ẹ̀kọ́ ní ilé ìwé.

Báwo ni a ṣe ń ka ìwé náà?

1. Ka ìwé náà dáadáa, kí o sì ní òye ohun tó wà nínú rẹ̀.
2. Ṣàlàyé ìtàn inú rẹ̀ ní kúkúrú.
3. Sọ kókó inú ìwé náà.
4. Sọ ẹ̀kọ́ tí ìtàn náà kọ́ wa.

Àwọn nǹkan tí a máa ń wá nínú ìwé ìtàn

• Àkọ́lé: orúkọ ìwé náà.
• Àwọn ẹni inú ìtàn: àwọn tí ìtàn dá lé lórí.
• Kókó ọ̀rọ̀: èrò pàtàkì tí ìwé náà gbé jáde.
• Ẹ̀kọ́: ohun tí a rí kọ́ nínú ìtàn.

Ìdánwò (Evaluation)

1. Báwo ni a ṣe ń kà 170?
   • A) Igba
   • B) Àádọ́sàn-án
   • C) Ọgọ́sàn-án
   • D) Àádọ́rin
2. Kí ni ìkíni alẹ́?
   • A) Ẹ kú àárọ̀
   • B) Ẹ kú alẹ́
   • C) Ẹ kú ọ̀sán
   • D) Ẹ kú iṣẹ́
3. Kí ló ń ṣe ìkíni pàtàkì?
   • A) Ó ń ṣe àfihàn ìwà ọmọlúàbí
   • B) Ó dára láti gbọ́
   • C) Ó wúni lórí
   • D) Kò ṣe pàtàkì
4. Kọ 165 ní èdè Yorùbá.

Iṣẹ́ Ilé (Assignment)

1. Kọ ìkíni fún àárọ̀, ọ̀sán àti alẹ́.
2. Kọ 160, 180 àti 200 ní èdè Yorùbá.