Skip to content

Tufafin Hausawa – Basic 4 Hausa Lesson Note (Third Term)

Download this term · ₦1,000

Lesson note at a glance

Subject
Hausa
Class
Basic 4
Term
Third Term
Topic
Tufafin Hausawa
Order
Topic 2 of 7 this term
Reading time
5 min

Tufafin Hausawa nau’ikan riguna da kayan sawa ne da Hausawa suke sawa a al’adansu. Waɗannan tufafi suna da ban sha’awa da kuma suna nuna asalin al’adar Hausawa. Su ne alamar girmamawa da kuma kiwo.

Tufafin Maza

  1. Riga
Advertisement

Riga shine babban rigar maza a al’adar Hausawa.

Halayensa:

  • Tsayi: Yana kai gwiwa ko kuma ƙasa
  • Hannayen riga: Manya kuma masu faɗi
  • Wuyan riga: Yana da ado mai kyau
  • Launuka: Fari, shuɗi, kore, da sauransu

Nau’ikan Riga:

  • Riga mai tsayi – Don lokacin Sallah da bukukuwa
  • Riga mai gajere – Don yau da kullun
  • Rigon ado – Mai ado da adabe-adabe
  • Rigon Yaki – Mai kauri don yaƙi
  1. Wando

Wando riga ce mai daure a kugu da ake sawa a ƙasa.

Halayensa:

  • Yana da faɗi – A ƙasa da sama
  • Launuka – Fari, baki, launuka iri-iri
  • Tsayi – Yana iya zama mai tsayi ko mai gajere
  • Ado – Wasu suna da ado, wasu babu
  1. Hula

Hula kayan rufe kai ne na maza.

Nau’ikan Hula:

  • Hular Hausa – Na gargajiya
  • Hular Arewa – Ta musamman
  • Rawani – Mai kyau da ado
  • Tagiya – Mai sauƙi
  1. Takalma

Takalma kayan sa a ƙafa ne.

Nau’ikan Takalma:

  • Takalman ƙasa – Na gargajiya
  • Babban takalma – Don bukukuwa
  • Takalman yau da kullun – Don aiki
  • Slipper – Mai sauƙi

Tufafin Mata

  1. Gyale

Gyale shine babban rigar mata a al’adar Hausawa.

Halayensa:

  • Tsayi mai kyau – Yana rufe dukan jiki
  • Hannayen gyale – Masu faɗi da ado
  • Launuka masu kyau – Ja, kore, shuɗi
  • Ado da zane-zane – Masu ban sha’awa

Nau’ikan Gyale:

  • Gyalen aure – Mai ado sosai
  • Gyalen Sallah – Don bukukuwa
  • Gyalen yau da kullun – Mai sauƙi
  • Gyalen manya – Don mata manya
  1. Wrapper (Zane)

Wrapper rigar da ake naɗe a jikin mata ce.

Halayensa:

  • Launuka masu kyau – Iri-iri
  • Zane-zane – Masu ban sha’awa
  • Ɗan faɗi – Don naɗewa da kyau
  • Laushi – Mai jin daɗi
  1. Headtie (Kallabi)

Kallabi kayan rufe kai na mata ne.

Advertisement

Nau’ikan Kallabi:

  • Babban kallabi – Don bukukuwa
  • Kallabi na yau da kullun – Mai sauƙi
  • Kallabi mai ado – Don aure
  • Gele – Na Yoruba amma Hausawa ma suna sawa
  1. Lallashi

Lallashi kayan rufe kai da jiki na mata ne.

Halayensa:

  • Mai tsayi – Yana rufe dukan jiki
  • Launuka masu kyau – Iri-iri
  • Mai sauƙi – Don motsi da sauki
  • Ado – Wasu suna da ado masu kyau

Tufafin Yara

Tufafin Yara Maza

  1. Riguna masu gajere – Don wasa da motsi
  2. Wanduna masu sauƙi – Don jin daɗi
  3. Hula na yara – Masu girman su
  4. Takalma masu ƙarfi – Don gajewa

Tufafin Yara Mata

  1. Gyale na yara – Masu girman su
  2. Gowns masu kyau – Don bukukuwa
  3. Kallabi na yara – Masu ɗan ƙanƙanta
  4. Takalma masu kyau – Don jin daɗi

Kayan Ado na Hausawa

Kayan Ado na Maza

  1. Abin wuya – Sarkar wuya
  2. Munduwa – Kayan hannu
  3. Zobe – Abin sa a yatsa
  4. Safara – Kayan wuya na gargajiya

Kayan Ado na Mata

  1. Sarkar wuya – Zinariya ko azurfa
  2. Abin kunne – Masu kyau da ado
  3. Munduwa – Kayan hannu iri-iri
  4. Zobe – Masu ado da duwatsu
  5. Abin kafa – Kayan ado na ƙafa

Lokutan Sawa Tufafi

Lokacin Sallah

  • Maza: Riguna masu kyau da hula masu ado
  • Mata: Gyale masu kyau da kallabi masu ado
  • Yara: Tufafi sababbi masu ban sha’awa
  • Kayan ado: Masu kyau da ban sha’awa

Lokacin Aure

  • Ango: Riga mai ado da hula mai kyau
  • Amarya: Gyale mai ado sosai da kayan ado masu kyau
  • Baƙi: Tufafi masu kyau masu girmamawa
  • ‘Yan uwa: Tufafi masu ban sha’awa

Lokacin Yau da Kullun

  • Aiki: Tufafi masu sauƙi da ƙarfi
  • Gida: Tufafi masu jin daɗi
  • Makaranta: Tufafi masu ladabi
  • Kasuwa: Tufafi masu kyau amma ba masu tsada ba

Launukan Tufafi

Advertisement

Launuka Masu Farin Ciki

  • Launin fari – Tsarki da tsabta
  • Launin rawaya – Farin ciki da kyau
  • Launin ja – Ƙarfi da kyau
  • Launin kore – Aminci da kwanciyar hankali

Launuka Don Lokuta Musamman

  • Fari – Sallah da aure
  • Baki – Makoki da baƙin ciki
  • Ja – Bukukuwa da murna
  • Shuɗi – Natsuwa da hankali

Masana’antar Tufafi

Masu Yin Tufafi

  1. Madinki – Masu ɗinke riguna
  2. Maƙera – Masu gyara riguna
  3. Masu sassaƙa – Masu yin zane-zane
  4. Masu rini – Masu rina tufafi

Kayan Aikin Tufafi

  1. Allura – Don ɗinki
  2. Zaren ɗinki – Don haɗawa
  3. Almakashi – Don yanke
  4. Makin ɗinki – Na zamani

Kula da Tufafi

Tsaftacewa

  1. Wanke da sabulu – Mai kyau
  2. Kwashe tabo – Da kyau
  3. Shanye a inuwa – Don kare launin
  4. Liƙe da kyau – Don kare siffa

Ajiyewa

  1. A cikin akwati – Mai tsafta
  2. Rataye a matsuguni – Da kyau
  3. Naɗe da ladabi – Don kare su
  4. Kare daga asu – Da magunguna

Bambancin Tufafin Zamani da na Gargajiya

Tufafin Gargajiya

  • An ɗinke su da hannu – Ba da injin ba
  • Launuka na halitta – Daga tsire-tsire
  • Zane-zane na al’ada – Masu tarihi
  • Kayan gargajiya – Kamar auduga

Tufafin Zamani

  • An ɗinke su da injuna – Masu sauri
  • Launuka na zamani – Daga sinadarai
  • Zane-zane na zamani – Sababbi
  • Kayan zamani – Kamar polyester

Ayyukan Koyi

Aikin Farko

Ka lissafa tufafin maza biyar:

Aikin Biyu

Ka lissafa tufafin mata biyar:

Aikin Uku

Ka cika guraben da kalmomi masu dacewa:

  1. Maza suna sawa _______ a kai
  2. Mata suna sawa _______ don rufe jiki
  3. Lokacin Sallah ana sawa tufafi masu _______
  4. _______ shine babban rigar maza

Tambayoyin Fahimta

  1. Menene babban rigar maza a al’adar Hausawa?
    1. Riga
  2. Menene babban rigar mata a al’adar Hausawa?
    1. Gyale
  3. Wane launi ake sawa lokacin makoki?
    1. Launin baki
  4. Me ake sawa a kai a al’adar Hausawa?
    1. Hula (maza), Kallabi (mata)
Advertisement

Wasannin Tufafi

Wasan Gane Tufafi

Malami yana nuna hoton tufa, ɗalibai suna gaya sunansa:

  • Hoton riga → “Riga!”
  • Hoton gyale → “Gyale!”

Wasan Rufe Idanu

Ɗaliban yana rufe ido ya taɓa tufa, ya gaya menene:

  • Ya taɓa hula → “Hula!”
  • Ya taɓa wrapper → “Wrapper!”

Aikin Gida

  1. Ka lura da tufafin da iyayenka suke sawa ka kuma ka rubuta sunayensu
  2. Ka lissafa kayan ado da ake sawa a gidanku
  3. Ka tambaya iyayenka game da bambancin tufafin zamani da na gargajiya
  4. Ka yi zane na tufa guda ɗaya na Hausawa

Koyarwa

Tufafin Hausawa suna nuna:

  • Al’adar Hausawa mai kyau
  • Girmamawa da ladabi
  • Kyawun fasaha na Hausawa
  • Bambancin lokuta da yanayi
  • Tarihin al’ummar Hausawa

Tuna: Tufa tana nuna halin mutum da kuma al’adarsa. Dole mu sawa tufafi masu kyau da masu girmamawa!

 

This term's Hausa topics

Basic 4 Third Term · 7 topics

  1. Ƙarin Magana Da Maganganun Azanci
  2. Tufafin Hausawa
  3. Sanaa in Hausawa
  4. Me Ne Aure?
  5. Ci Gaba Da Aure
  6. Suna
  7. Rama Kun Mako
Downloads

Get Hausa as PDF and Word

Every week of Basic 4 Hausa, Third Term, formatted and ready to print. Ad-free, and the copy lock comes off.

Get this term Card, bank transfer, USSD or OPay

Advertisement

Lesson Notes for Other Classes

Print it or edit it in Word

Every note is free to read online. A PDF or Word copy of one subject costs ₦1,000 for one term, or ₦2,000 for all three terms.

Continue with GoogleContinue with Facebook

Sign in first, then choose your class and subject at checkout.