Skip to content

Èdè: Àkànlò-Èdè: Àwìtúnwi Àfiwé Oro Pan-Nà, Oyin, Ayọ̀ – Basic 5 Yoruba Lesson Note (Third Term)

Download this term · ₦1,000

Lesson note at a glance

Subject
Yoruba
Class
Basic 5
Term
Third Term
Topic
Èdè: Àkànlò-Èdè: Àwìtúnwi Àfiwé Oro Pan-Nà, Oyin, Ayọ̀
Order
Topic 9 of 24 this term
Reading time
6 min

Kókó Ẹ̀kọ́: Èdè – Àkànlò-èdè: Àwìtúnwi Àfiwé Ọrọ̀ Pan-ná, Oyin, Ayọ̀ àbbl.
Àkókò: 40 ìṣẹ́jú

Advertisement

Ìfẹ́-enu ìdánilẹ́kọ̀ọ́

Ní òpin ìdánilẹ́kọ̀ọ́ yìí, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò lè:

  1. Ṣàlàyé kí ni àwìtúnwi àfiwé ọrọ̀ pan-ná, oyin, ayọ̀, ìfẹ́ àbbl.
  2. Darúkọ àwọn àkànlò-èdè mìíràn bí àṣòdun, àṣòrẹgẹẹ àti àwọn àkànlò-èdè mìíràn
  3. Wá ìtumọ̀ fún ọrọ̀ wọn yìí
  4. Lo wọn ní gbólóhùn kíkún
  5. Dáhùn ìbéèrè lóri ẹ̀kọ́ yìí

Àwọn ohun-èlò ẹkọ́

  • Pátákó àti mákà
  • Àwọn káàdì àkànlò-èdè
  • Àwọn àpẹẹrẹ gbólóhùn

Ọnà ekọ́

Ìbẹ̀rẹ̀ (5 ìṣẹ́jú)

  • Béèrè: “Tí ẹ bá fẹ́ sọ pé ẹnìkan dùn mọ́ yín gidigidi, báwo ni ẹ ó ṣe sọ ọ́?”
  • Gbọ́ àwọn ìdáhùn tí wọ́n fún

Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ Tuntun (25 ìṣẹ́jú)

Kí ni Àkànlò-èdè?

  • Ọ̀nà tí a fi ń sọ̀rọ̀ tí kò sì jẹ́ taara
  • Ọ̀nà tí a fi ń fi nǹkan wé nǹkan láti fi ohun tí a ń sọ hàn kedere
  • Lílo ọ̀rọ̀ lọ́nà tí kò jẹ́ ìtumọ̀ gidi rẹ̀

Kí ni Àwìtúnwi Àfiwé?

  • Ọ̀nà àkànlò-èdè tí a fi ń fi nǹkan wé nǹkan mìíràn
  • Àfiwé tí a ń ṣe láìlo “bí” tàbí “gẹ́gẹ́ bí”
  • Sísọ pé nǹkan kan jẹ́ nǹkan mìíràn gan-an

Àwọn Àpẹẹrẹ Àwìtúnwi Àfiwé:

  1. FI NǸKAN WÉ OYIN (COMPARING TO HONEY):
  • “Ọ̀rọ̀ rẹ oyin ni” – Ọ̀rọ̀ rẹ dùn púpọ̀
  • “Ètè rẹ̀ oyin ni” – Ètè rẹ̀ dùn láti gbọ́
  • “Ohùn rẹ̀ oyin ni” – Ohùn rẹ̀ dùn síi etí
  1. FI NǸKAN WÉ AYỌ̀ (COMPARING TO JOY):
  • “Inú mi ayọ̀ ni” – Inú mi dùn púpọ̀
  • “Ọkàn rẹ̀ ayọ̀ ni” – Ó ní ayọ̀ púpọ̀
  • “Ilé wa ayọ̀ ni” – Ayọ̀ kún inú ilé wa
  1. FI NǸKAN WÉ IFẸ́ (COMPARING TO LOVE):
  • “Ọkàn mi ìfẹ́ ni fún ọ” – Mo fẹ́ràn rẹ gidigidi
  • “Ojú mi ìfẹ́ ni sí ọ” – Mo fẹ́ràn rẹ púpọ̀
  • “Ọkàn rẹ̀ ìfẹ́ ni” – Ó ní ìfẹ́ púpọ̀
Advertisement
  1. FI NǸKAN WÉ ÒÒRÙN (COMPARING TO SUN):
  • “Ojú rẹ̀ òòrùn ni” – Ojú rẹ̀ rẹwà púpọ̀
  • “Àyà rẹ̀ òòrùn ni” – Àyà rẹ̀ mọ́lẹ̀ púpọ̀
  • “Ìmọ̀lẹ̀ náà òòrùn ni” – Ìmọ̀lẹ̀ náà mọ́lẹ̀ púpọ̀
  1. FI NǸKAN WÉ ÒKÚTA (COMPARING TO STONE):
  • “Ọkàn rẹ̀ òkúta ni” – Ọkàn rẹ̀ le púpọ̀ (kò ní àánu)
  • “Orí rẹ̀ òkúta ni” – Kò gbọ́n rárá
  • “Ẹ̀yìn rẹ̀ òkúta ni” – Ẹ̀yìn rẹ̀ funfun àti lágbára

Àwọn Àkànlò-èdè Mìíràn:

ÀṢÒDUN (METAPHOR USING SEASONS):

  • “Ìgbésí ayé rẹ̀ ìgbà òjò ni” – Ayé rẹ̀ kún fún ìṣòro
  • “Àkókò rẹ̀ ìgbà ẹ̀ẹ̀mú ni” – Àkókò rẹ̀ tútù àti ìsinmi
  • “Ọjọ́ mi ìgbà gbígbóná ni” – Mo ní ìṣòro púpọ̀

ÀṢÒRẸGẸẸ (METAPHOR USING NIGHT AND DAY):

  • “Ayé mi òru ni” – Ayé mi ṣókùnkùn (ó burú)
  • “Ọjọ́ mi ọ̀sán ni” – Ọjọ́ mi mọ́lẹ̀ (ó dára)
  • “Àná mi òru ni, òní mi ọ̀sán ni” – Àná mi burú, òní mi dára

FI ẸRANKO ṢE ÀKÀNLÒ-ÈDÈ:

  • “Ó jẹ́ kìnnìún” – Ó ní ìgboyà púpọ̀
  • “Ó jẹ́ àgùntàn” – Ó jẹ́ẹ́ púpọ̀
  • “Ó jẹ́ aja” – Ó ṣe òtítọ́ púpọ̀
  • “Ó jẹ́ ẹyẹ” – Ó yára púpọ̀

FI ÀWỌN OHUN ÀLÒ ṢE ÀKÀNLÒ-ÈDÈ:

  • “Ọkàn rẹ̀ òkun ni” – Ọkàn rẹ̀ jinlẹ̀ púpọ̀
  • “Ojú rẹ̀ iná ni” – Ojú rẹ̀ bínú púpọ̀
  • “Ọwọ́ rẹ̀ ṣàngó ni” – Ọwọ́ rẹ̀ kára púpọ̀

Ìtumọ̀ Àwọn Àkànlò-èdè Wọ̀nyí:

ÌTUMỌ̀ ÀWỌN ÀFIWÉ OYIN:

  • Oyin = ohun tó dùn jù
  • “Ọ̀rọ̀ rẹ oyin ni” = Ọ̀rọ̀ rẹ dùn púpọ̀ láti gbọ́

ÌTUMỌ̀ ÀWỌN ÀFIWÉ AYỌ̀:

Advertisement
  • Ayọ̀ = ìdùnnú àti ìgbádùn
  • “Inú mi ayọ̀ ni” = Inú mi dùn púpọ̀

ÌTUMỌ̀ ÀWỌN ÀFIWÉ ÌFẸ́:

  • Ìfẹ́ = ìfẹ́ràn tó jinlẹ̀
  • “Ọkàn mi ìfẹ́ ni” = Mo ní ìfẹ́ púpọ̀

Lílò Wọn Ní Gbólóhùn Kíkún:

ÀPẸẸRẸ GBÓLÓHÙN:

  1. “Nígbà tí mo gbọ́ òye pé mo ti gba àmì-ẹ̀yẹ náà, ọkàn mi ayọ̀ ni.” 
    1. Ìtumọ̀: Inú mi dùn púpọ̀
  2. “Ètè Ọlábísí oyin ni sí etí mi nígbàkígbà.” 
    1. Ìtumọ̀: Ètè Ọlábísí máa ń dùn mí lọ́rùn
  3. “Láti ìgbà tí mo ti gbé ní London, ọjọ́ mi ọ̀sán ni.” 
    1. Ìtumọ̀: Ayé mi ti dára púpọ̀ láti ìgbà náà wá
  4. “Bí mo ṣe ń wo ọmọ mi, ojú mi ìfẹ́ ni sí i.” 
    1. Ìtumọ̀: Mo fẹ́ràn ọmọ mi púpọ̀
  5. “Nínú ìṣòro tí mo wà, ìrànwọ́ rẹ òòrùn ni fún mi.” 
    1. Ìtumọ̀: Ìrànwọ́ rẹ̀ mọ́lẹ̀ sí ayé mi

Àwọn Àkànlò-èdè Àfikún:

FI OMI ṢE ÀKÀNLÒ-ÈDÈ:

  • “Omijé mi omi ni” – Omijé mi tútù/dídùn
  • “Ojú mi omi ni” – Mo ń sunkún
  • “Àyà mi omi ni” – Mo ní àánu

FI IBI ṢE ÀKÀNLÒ-ÈDÈ:

  • “Ilé mi ọ̀run ni” – Ilé mi dùn púpọ̀
  • “Iṣẹ́ mi àpáta ni” – Iṣẹ́ mi ṣòro púpọ̀
  • “Ọ̀nà mi òkun ni” – Ọ̀nà mi gùn púpọ̀

Àǹfààní Àkànlò-èdè:

  1. Ó MÚ ỌRỌ̀ LẸWA: Àkànlò-èdè máa ń mú kí ọ̀rọ̀ wa lẹ́wà
  2. Ó FI ÀRÀGBÁ HÀN: Ó máa ń fi ìmọ̀lára han kedere
  3. Ó MÚ ỌRỌÀMÍ JINLẸ̀: Ó máa ń mú kí ọ̀rọ̀ wa ní ìtumọ̀ jinlẹ̀
  4. Ó MÚ KÍ A RÁNTÍ: Àkànlò-èdè máa rọrùn láti rántí

Ìṣe Adáṣe:

IṢẸ́ 1: Sọ Ìtumọ̀ Sọ ìtumọ̀ àwọn àkànlò-èdè wọ̀nyí:

  • “Ọwọ́ rẹ̀ oyin ni”
  • “Ayé mi òru ni”
  • “Ọkàn rẹ̀ òkúta ni”

IṢẸ́ 2: Ṣe Àkànlò-èdè Fi àwọn ọ̀rọ̀ wọ̀nyí ṣe àkànlò-èdè:

  • Iná, òjò, òkun, ẹyẹ

Ìdánwò (8 ìṣẹ́jú)

  1. Kí ni àwìtúnwi àfiwé?
  2. Kí ni ìtumọ̀ “Ọ̀rọ̀ rẹ oyin ni”?
  3. Fi “ayọ̀” ṣe àkànlò-èdè kan
  4. Ṣe àkànlò-èdè kan pẹ̀lú “òòrùn”

Ìparí (2 ìṣẹ́jú)

  • Sọ pé àkànlò-èdè mú kí èdè wa lẹ́wà
  • Gbà wọ́n níyànjú láti máa lo àkànlò-èdè

Iṣẹ́ ilé

Kọ gbólóhùn mẹ́wàá tí ó ní àkànlò-èdè. Lo àwọn ọ̀rọ̀ bí oyin, ayọ̀, ìfẹ́, òòrùn, omi nínú gbólóhùn rẹ.

 

This term's Yoruba topics

Basic 5 Third Term · 24 topics

  1. Èdè: Ọ̀rọ̀ Orúkọ Àfojúmọ Àti Àláìṣeékà
  2. Àṣa: Òkòtó Títa: Ohun Èlò Rẹ̀, Ìye Àwọn Tó Ń Tàá, Àǹfààní Àti Àléèbù Eré
  3. Lítíréṣo: Ìṣe Eré Oníṣe Kékeré Láti Kọ́ Ọmọdé Lọgbọ́n
  4. Èdè: Ọ̀rọ̀ Orúkọ Àṣeékà Àti Ọ̀rọ̀ Orúkọ Arídìmú
  5. Àṣa: Eré Àrin: Bí a Ń Ṣe Eré Náà, Òfin Eré Náà, Àǹfààní Àti Àléèbù Eré Náà
  6. Èdè: Àkànlò-Èdè: Àwìtúnwi Àfiwé Oro Pan-Nà, Oyin, Ayọ̀
  7. Àṣa: Iṣe Àjùmọ̀se Láwùjọ Yorùbá
  8. Lítíréṣo: Kíkà Ìwé Ewì Àpilẹ́kọ Àti Ìjọba Fọwọ́ Sí
  9. Ede: Oro Aropo Oruko Ni Ipo Oluwa
  10. Asa Anfaani Ati Aleebu Ise Ajumoṣe
  11. Litireso (Literature)
See all 24 Basic 5 Third Term Yoruba topics →
Downloads

Get Yoruba as PDF and Word

Every week of Basic 5 Yoruba, Third Term, formatted and ready to print. Ad-free, and the copy lock comes off.

Get this term Card, bank transfer, USSD or OPay

Advertisement

Lesson Notes for Other Classes

Print it or edit it in Word

Every note is free to read online. A PDF or Word copy of one subject costs ₦1,000 for one term, or ₦2,000 for all three terms.

Sign in first, then choose your class and subject at checkout.