Èdè: Lílò Ọ̀rọ̀-Iṣe Kékeré Onísílẹ̀bú Méjì Ní Gbólóhùn – Basic 5 Yoruba Lesson Note (Second Term)

Kókó Ẹ̀kọ́: Èdè – Lílò Ọ̀rọ̀-iṣẹ́ Kékeré Onísílẹ̀bú Méjì ní Gbólóhùn
Àkókò: 40 ìṣẹ́jú

Ìfẹ́-enu ìdánilẹ́kọ̀ọ́

Ní òpin ìdánilẹ́kọ̀ọ́ yìí, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò lè:

1. Ṣe àkójọ àwọn ọ̀rọ̀-iṣẹ́ onísílẹ̀bú méjì
2. Lo wọ́n ní gbólóhùn
3. Dá ọ̀rọ̀-iṣẹ́ onísílẹ̀bú méjì mọ̀ nínú gbólóhùn
4. Dáhùn ìbéèrè lóri ẹ̀kọ́

Àwọn ohun-èlò ẹkọ́

• Pátákó àti mákà
• Àwọn káàdì ọ̀rọ̀-iṣẹ́
• Àwọn àpẹẹrẹ gbólóhùn

Ọnà ekọ́

Ìbẹ̀rẹ̀ (5 ìṣẹ́jú)

• Ṣàtúnyẹ̀wò ọ̀rọ̀-iṣẹ́ onísílẹ̀bú méjì tí a ti kọ́
• Béèrè: “Ẹ rántí àwọn ọ̀rọ̀-iṣẹ́ onísílẹ̀bú méjì tí a kọ́?”

Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ Tuntun (25 ìṣẹ́jú)

Àkójọ Àwọn Ọ̀rọ̀-iṣẹ́ Onísílẹ̀bú Méjì:

ÀWỌN TÍ A TI KỌ́:

1. dúró (dú-ró) – láti má lọ
2. jẹun (jẹ-un) – láti jẹ oúnjẹ
3. ránṣẹ́ (rán-ṣẹ́) – láti fi ẹnì ṣe nǹkan
4. súnmọ́ (sún-mọ́) – láti bá nǹkan súnmọ́
5. gbàgbé (gbà-gbé) – láti má rántí
6. rìnrìn (rìn-rìn) – láti máa rìn
7. kọrin (kọ-rin) – láti má ń kọ orin

ÀWỌN MÌÍRÀN: 8. fúnra (fún-ra) – láti fún ara ẹni 9. gbádùn (gbá-dùn) – láti ní ìdùnnú 10. ṣètàn (ṣè-tàn) – láti parí iṣẹ́ 11. gbóná (gbó-ná) – láti máa gbóná 12. tútù (tú-tù) – láti máa tútù 13. wárìrí (wá-rì-rí) – láti máa wá nǹkan 14. yárá (yá-rá) – láti yára 15. rẹrìn (rẹ-rìn) – láti máa rẹ́rìn-ín

Lílò Wọ́n Nínú Gbólóhùn:

1. Àwọn Gbólóhùn Pẹ̀lú DÚRÓ:

• “Àwọn akẹ́kọ̀ọ́ dúró nítòsí pátákó”
• “Ọkọ̀ náà dúró ní ibùdó”
• “Kí ló dé tí o fi dúró níbẹ̀?”

2. Àwọn Gbólóhùn Pẹ̀lú JẸUN:

• “A máa jẹun ní àṣálẹ́ òòjúmọ́”
• “Àwọn ọmọ ò tíì jẹun“
• “Má bá wa jẹun ní ilé oúnjẹ”

3. Àwọn Gbólóhùn Pẹ̀lú RÁNṢẸ́:

• “Màmá ránṣẹ́ mi lọ ra ẹja”
• “Bàbá ránṣẹ́ ẹ̀gbọ́n mi sí ọjà”
• “Tàbí kò sí ẹni tí ó lè ránṣẹ́?”

4. Àwọn Gbólóhùn Pẹ̀lú GBÀGBÉ:

• “Mo gbàgbé ìwé mi sílé”
• “Kò gbọdọ̀ gbàgbé ẹ̀kọ́ rẹ”
• “Ó gbàgbé orúkọ àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀”

5. Àwọn Gbólóhùn Pẹ̀lú RÌNRÌN:

• “Wọ́n ń rìnrìn lọ sí oko”
• “A fẹ́ rìnrìn káàkiri ìlú”
• “Ẹ máa rìnrìn láti kí àra yín lè rí ìlera”

Bí A Ṣe Ń Dá Wọ́n Mọ̀ Nínú Gbólóhùn:

Àwọn Àbá láti Fí Mọ̀ Wọ́n:

1. Wọ́n ní sílẹ̀bù méjì – a lè pín wọn sí ẹyọ méjì
2. Wọ́n jẹ́ ọ̀rọ̀-iṣẹ́ – wọ́n ń sọ ohun tí ènìyàn ń ṣe
3. Wọ́n wà láàrín ọ̀rọ̀-orúkọ àti ọ̀rọ̀-àpọ́nlé

Àpẹẹrẹ Àwọn Gbólóhùn:

• “Adé dúró nítòsí igi” (Adé = ọ̀rọ̀-orúkọ, dúró = ọ̀rọ̀-iṣẹ́, nítòsí igi = ọ̀rọ̀-àpọ́nlé)
• “Ọmọ náà jẹun lọ́wọ́ rẹ̀” (Ọmọ náà = ọ̀rọ̀-orúkọ, jẹun = ọ̀rọ̀-iṣẹ́, lọ́wọ́ rẹ̀ = ọ̀rọ̀-àpọ́nlé)

Àwọn Iṣẹ́ Adáṣe:

Iṣẹ́ 1: Ṣe Gbólóhùn Fi àwọn ọ̀rọ̀-iṣẹ́ wọ̀nyí ṣe gbólóhùn:

• súnmọ́, kọrin, wárìrí, ṣètàn, yárá

Iṣẹ́ 2: Dá Ọ̀rọ̀-iṣẹ́ Mọ̀ Fa ọ̀rọ̀-iṣẹ́ onísílẹ̀bú méjì yọ nínú àwọn gbólóhùn wọ̀nyí:

• “Àwọn ọmọ rẹrìn sí fúnra wọn”
• “Ó gbádùn nígbà tí ó rí àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀”
• “Wọ́n ń wárìrí ìwé tí ó sọnù”

Ìdánwò (8 ìṣẹ́jú)

1. Darúkọ ọ̀rọ̀-iṣẹ́ onísílẹ̀bú méjì mẹ́wàá
2. Fi “gbóná” ṣe gbólóhùn kan
3. Dá ọ̀rọ̀-iṣẹ́ mọ̀ nínú gbólóhùn yìí: “Ó yárá padà sílé”
4. Pín ọ̀rọ̀ yìí sí sílẹ̀bù: “ṣètàn”

Ìparí (2 ìṣẹ́jú)

• Ṣàkójọpọ̀ àwọn ọ̀rọ̀-iṣẹ́ onísílẹ̀bú méjì
• Sọ pé wọ́n ń mú gbólóhùn wa dára sí i

Iṣẹ́ ilé

Kọ gbólóhùn mẹ́ẹ̀ẹ́dógún tí ó ní ọ̀rọ̀-iṣẹ́ onísílẹ̀bú méjì, kí o sì fa àwọn ọ̀rọ̀-iṣẹ́ náà yọ.