Skip to content

Omugwo (Ịgụ Nwa Aha Na Izu Ahịa Nwa) – Basic 5 Igbo Lesson Note (First Term)

Download Lesson Note

Lesson note at a glance

Subject
Igbo
Class
Basic 5
Term
First Term
Topic
Omugwo (Ịgụ Nwa Aha Na Izu Ahịa Nwa)
Order
Topic 8 of 9 this term
Reading time
11 min

Nkọwa Omugwo

Ihe Bụ Omugwo?

Omugwo bụ omenala Igbo ebe a na-elekọta nne ọhụrụ na nwa ya n’ime ọnwa mbụ mgbe a mụsịrị nwa. Ọ bụkwa oge a na-egosi nwa ahụ n’etiti ndị ezinụlọ na obodo.

Ihe Dị na Omugwo:

  1. Nlekọta nne na nwa – Inyere nne aka ilekọta onwe ya na nwa
  2. Ịgụ nwa aha – Inye nwa aha ọ ga-aza
  3. Mmemme – Ime oriri na ọṅụṅụ
  4. Ịkpọ ndị mmadụ – Ịkpọ ezinụlọ na ndị enyi
  5. Inye onyinye – Ịnye nwa na nne onyinye dị iche iche

1. Aha Igbo Dị Iche Iche

A. Aha Ụmụ Nwoke (Boys’ Names)

Aha Sitere na Chineke na Mmụọ:

  1. Chinemere – Chi m mere (My God has done/created)
  2. Chinedu – Chi na-edu (God leads)
  3. Chinonso – Chi na-eso (God follows/protects)
  4. Chukwuma – Chukwu ma (God knows)
  5. Chukwuemeka – Chukwu emeka (God has done well)
  6. Chinecherem – Chi m na-echere (My God is thinking of me)
  7. Chidubem – Chi na-edu m (God leads me)
  8. Chisomaga – Chi so m ga (Let God follow me)

Aha Sitere na Ihe Ọma:

  1. Emeka – Emeka (Has done well)
  2. Ikenna – Ike nna (Father’s strength)
  3. Kelechi – Kele Chi (Thank God)
  4. Okechukwu – Oke Chukwu (God’s portion)
  5. Nnamdi – Nna m dị (My father lives)
  6. Obinna – Obi nna (Father’s heart)
  7. Uchenna – Uche nna (Father’s will/mind)
  8. Dubem – Du m (Lead me)

Aha Sitere na Ụbọchị Ọmụmụ:

  1. Somto – So m tọọ (Follow me and praise)
  2. Kosisochukwu – Kosi so Chukwu (As it pleases God)
  3. Chisom – Chi som (My God follows me)
  4. Ifeanyi – Ihe a nyi (Nothing is difficult)

B. Aha Ụmụ Nwanyị (Girls’ Names)

Aha Sitere na Chineke na Mmụọ:

  1. Chinenye – Chi na-enye (God gives)
  2. Chinyere – Chi nyere (God gave)
  3. Chidimma – Chi dị mma (God is good)
  4. Chiamaka – Chi a maka (God is beautiful)
  5. Chinaza – Chi na-aza (God answers)
  6. Chikamso – Chi ka m so (I follow God)
  7. Chioma – Chi ọma (Good God)
  8. Chizoba – Chi zọpụta (God saves)

Aha Sitere na Ịma Mma na Ọṅụ:

  1. Adaeze – Ada eze (King’s daughter)
  2. Nneka – Nne ka (Mother is greater)
  3. Ugochi – Ugochi (God’s eagle)
  4. Ogechi – Oge Chi (God’s time)
  5. Ngozi – Ngọzi (Blessing)
  6. Amara – Amara (Grace)
  7. Adanna – Ada nna (Father’s daughter)
  8. Ifeoma – Ihe ọma (Good thing)

Aha Sitere na Omenala:

  1. Nkechi – Nke Chi (Belonging to God)
  2. Obioma – Obi ọma (Good heart)
  3. Oluchi – Ọlụ Chi (God’s work)
  4. Uchenna – Uche nna (Father’s will)

C. Aha Ejima (Twin Names)

Maka Ụmụ Nwoke Ejima:

  1. Taiwo na Kehinde (onye mbụ na onye ikpeazụ)
  2. Emeka na Chukwuemeka
  3. Chinwendu na Chinyere
  4. Okwudili na Okwuchukwu

Maka Ụmụ Nwanyị Ejima:

  1. Chioma na Chinenye
  2. Ngozi na Ifeoma
  3. Adaeze na Adanna
  4. Chiamaka na Chidimma

Maka Nwoke na Nwanyị Ejima:

  1. Kelechi na Chimdi
  2. Emeka na Chinenye
  3. Chukwuma na Chioma
  4. Ifeanyi na Ifeoma

2. Mgbe A Na-agụ Nwa Aha

A. Oge Omenala (Traditional Timing)

Ụbọchị Asatọ (Eighth Day)

  • Omenala ochie – N’oge ochie, a na-agụ nwa aha n’ụbọchị asatọ
  • Ihe kpatara ya – Igosipụta na nwa ahụ ga-adị ndụ
  • Mmemme – Mmemme ukwuu na-eme n’ụbọchị ahụ
  • Ndị na-abịa – Ezinụlọ niile na ndị agbata obi

Izu Mbụ ma ọ bụ Nke Abụọ

  • Oge ọhụrụ – Ụfọdụ ezinụlọ na-eme ya n’ime izu mbụ ma ọ bụ nke abụọ
  • Ihe kpatara ya – Ka nne na nwa nwee ike ike
  • Nhazi – Inye oge zuru oke maka nhazi mmemme

B. Nhọrọ Ụbọchị (Day Selection)

Ụbọchị Izu Ụka

  • Ịhọrọ Sọnde – Ọtụtụ ndị na-ahọrọ Sọnde
  • Ihe kpatara ya – Ka ndị mmadụ nwee oge ịbịa
  • Oge – Na-emekarị n’ehihie

Ụbọchị Ọrụ

  • Satọde – Ụfọdụ na-ahọrọ Satọde
  • Fraịde – Ma ọ bụ Fraịde mgbede
  • Ihe kpatara ya – Dabere n’oge ndị mmadụ nwere

C. Ihe A Na-eme Tupu Ụbọchị Ahụ

Nkwadebe (Preparation)

  1. Ịkpọ ndị mmadụ – Ịgwa ezinụlọ na ndị enyi
  2. Ịzụ ihe oriri – Ịkwadebe nri na ihe ọṅụṅụ
  3. Nhọrọ aha – Ịhọrọ aha a ga-agụ nwa
  4. Ịkwadebe ebe mmemme – Ihazi ebe a ga-eme mmemme

3. Etu Esi Agụ Nwa Aha

A. Ndị Na-ekere Òkè n’Ịgụ Aha

Nna Nwa (Father)

  • Ọrụ ya – Ọ bụ ya na-agụ nwa aha n’ozuzu
  • Nhọrọ aha – Ọ na-ahọrọ aha mbụ
  • Ikwu ihe kpatara aha ahụ – Ọ na-akọwa ihe mere o ji họrọ aha ahụ

Nne Nwa (Mother)

  • Ọrụ ya – O nwere ike ịtụnye aha ya
  • Nkwado – Ọ na-akwado aha nna họrọ
  • Nlekọta nwa – Ọ na-ejide nwa mgbe a na-agụ ya aha

Nna Ochie (Grandfather)

  • Ikpe nna – Nna papa nwa ma ọ bụ nna mama nwa
  • Aha omenala – Ha na-enye aha sitere n’omenala ezinụlọ
  • Ngọzi – Ha na-agọzi nwa ahụ

Nne Ochie (Grandmother)

  • Aha nne – Nne mama nwa ma ọ bụ nne papa nwa
  • Okwu ọma – Ha na-ekwu okwu ọma maka nwa
  • Ịgba ume – Ha na-agba nne ọhụrụ ume

Dibia ma ọ bụ Onye Nchụaja

  • Ọrụ mmụọ – Ha na-eme emume mmụọ
  • Ịgba aja – Ha na-egbu ọkụkọ ma ọ bụ ime aja ọzọ
  • Ekpere – Ha na-ekpe ekpere maka nwa

B. Usoro Ịgụ Aha (Naming Process)

Nzọụkwụ 1: Mkpọkọta (Gathering)

  • Ọbịbịa ndị mmadụ – Ezinụlọ na ndị enyi na-ezukọ
  • Ịnọdụ ala – Ha na-anọdụ gburugburu ebe a ga-agụ aha
  • Mmepụta nwa – A na-eweta nwa n’etiti ndị mmadụ

Nzọụkwụ 2: Ekpere na Ịgba Aja (Prayer and Sacrifice)

  • Ekpere – Dibia ma ọ bụ onye nchụaja na-ekpe ekpere
  • Ịgba aja – A na-egbu ọkụkọ ma ọ bụ ewu
  • Ịkpọku ndị nna nna – A na-akpọku mmụọ ndị nwụrụ anwụ

Nzọụkwụ 3: Ịgụ Aha (Name Calling)

  • Aha mbụ – Nna na-agụ aha mbụ
  • Aha nke abụọ – Nne ma ọ bụ nna ochie na-agụ aha ọzọ
  • Aha nke atọ – A nwere ike ịgụ aha nke atọ ma ọ bụ nke anọ

Nzọụkwụ 4: Itinye Ihe n’Ọnụ Nwa (Symbolic Feeding)

  • Mmanya ngwo – A na-etinye mmanya ngwo n’ọnụ nwa
  • Nnu – A na-etinye nnu ntakịrị
  • Mmanụ – A na-ete mmanụ n’isi nwa
  • Ihe ndị ọzọ – Nkata ọjị, ose, ma ọ bụ ihe ndị ọzọ

Nzọụkwụ 5: Ngọzi na Ekpere (Blessings and Prayers)

  • Ekpere maka nwa – A na-ekpere ka nwa ahụ too nke ọma
  • Ekpere maka ezinụlọ – A na-ekpere ka ezinụlọ ahụ nwee udo
  • Ọgụgụ afa – A na-agụ afa ịmata ọdịnihu nwa

Nzọụkwụ 6: Iri Oriri na Ọṅụṅụ (Feasting)

  • Oriri – A na-eri nri dị iche iche
  • Ọṅụṅụ – A na-aṅụ mmanya na ihe ọṅụṅụ ndị ọzọ
  • Igba egwu – A na-agba egwu na-agụ egwu
  • Inye onyinye – Ndị bịara na-enye nwa na nne onyinye

4. Mpụtara Aha Ụfọdụ na Ihe Ha Dị

A. Aha Sitere na Chineke

Aha Nwoke:

  1. Chinemere
    1. Mpụtara: Chi m mere (My personal god/spirit created me)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe ezinụlọ nwere ekele nye Chineke maka nwa
    3. Ihe ọ dị: Ikwu na Chineke mere nwa ahụ pụrụ iche
  2. Chukwuma
    1. Mpụtara: Chukwu ma (God knows)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe ezinụlọ kwere na Chineke maara ihe kacha mma
    3. Ihe ọ dị: Na Chineke maara ihe niile, gụnyere ọdịnihu nwa
  3. Chinedu
    1. Mpụtara: Chi na-edu (God leads/guides)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe ndị nne na nna chọrọ ka Chineke duo nwa ha
    3. Ihe ọ dị: Na Chineke ga-edu nwa ahụ n’ụzọ niile nke ndụ
  4. Kosisochukwu
    1. Mpụtara: Kosi so Chukwu (As it pleases God)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe ezinụlọ nabatara ihe ọ bụla Chineke ga-eme
    3. Ihe ọ dị: Na ihe niile ga-aga dị ka Chineke siri chọọ

Aha Nwanyị:

  1. Chinenye
    1. Mpụtara: Chi na-enye (God gives)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe ezinụlọ kwere na nwa ahụ bụ onyinye Chineke
    3. Ihe ọ dị: Na Chineke bụ onye na-enye ihe niile ọma
  2. Chinyere
    1. Mpụtara: Chi nyere (God gave)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe a mụrụ nwa mgbe a na-atụghị ya
    3. Ihe ọ dị: Na nwa ahụ bụ onyinye Chineke nyere
  3. Chidimma
    1. Mpụtara: Chi dị mma (God is good)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe a chọrọ ikwu na Chineke dị mma
    3. Ihe ọ dị: Na ezi omume Chineke na-egosi na ndụ
  4. Chiamaka
    1. Mpụtara: Chi a maka (God is beautiful)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe a chọrọ igosi ịma mma Chineke
    3. Ihe ọ dị: Na Chineke mara mma na ihe niile o mere

B. Aha Sitere na Ezinụlọ

Aha Nwoke:

  1. Nnamdi
    1. Mpụtara: Nna m dị (My father lives)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe nna nwa ka dị ndụ mgbe a mụrụ nwa
    3. Ihe ọ dị: Ikwu na ọṅụ nke inwe nna ka dị ndụ
  2. Ikenna
    1. Mpụtara: Ike nna (Father’s strength)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe a chọrọ ka nwa nwee ike dị ka nna ya
    3. Ihe ọ dị: Na nwa ga-enweta ike na ọgụgụ isi nna ya
  3. Obinna
    1. Mpụtara: Obi nna (Father’s heart)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe nwa yiri nna ya n’ọdịdị ma ọ bụ agwa
    3. Ihe ọ dị: Na nwa ga-enwe obi ọma dị ka nna ya

Aha Nwanyị:

  1. Adaeze
    1. Mpụtara: Ada eze (King’s daughter)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe a chọrọ ka nwa nwanyị bụrụ onye a na-asọpụrụ
    3. Ihe ọ dị: Na nwa ga-enwe ọnọdụ dị elu na ndụ
  2. Nneka
    1. Mpụtara: Nne ka (Mother is greater/superior)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe a chọrọ igosi na nne dị mkpa
    3. Ihe ọ dị: Na-asọpụrụ nne na ọrụ ọ na-arụ
  3. Adanna
    1. Mpụtara: Ada nna (Father’s daughter)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe nwa nwanyị bụ nke mbụ ma ọ bụ nke a hụrụ n’anya
    3. Ihe ọ dị: Na nwa bụ ọṅụ nna ya

C. Aha Sitere na Oge Ọmụmụ

Aha Mgbe Nke Ọma:

  1. Amara
    1. Mpụtara: Amara (Grace/favor)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe ezinụlọ nwere obi ụtọ n’oge ọmụmụ
    3. Ihe ọ dị: Na nwa ahụ bụ ihe ịhụnanya Chineke
  2. Ngozi
    1. Mpụtara: Ngọzi (Blessing)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe a mụrụ nwa mgbe a na-enweta ihe ọma ndị ọzọ
    3. Ihe ọ dị: Na nwa ahụ wetara ngọzi n’ezinụlọ

Aha Mgbe Nsogbu:

  1. Kelechi
    1. Mpụtara: Kele Chi (Thank God)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe a mụrụ nwa mgbe enwere nsogbu
    3. Ihe ọ dị: Ikele Chineke na agbanyeghị nsogbu, o nyere ha nwa
  2. Ifeoma
    1. Mpụtara: Ihe ọma (Good thing)
    2. Mgbe a na-enye: Mgbe nwa wetara obi ụtọ mgbe ihe ọjọọ na-eme
    3. Ihe ọ dị: Na nwa ahụ bụ ihe ọma n’etiti nsogbu

Ihe Ụmụakwụkwọ Ga-enwe Ike Ime

1. Ikpọ Aha Igbo Dị Iche Iche

A. Aha Ụmụ Nwoke (25 Aha)

Ụmụakwụkwọ ga-enwe ike ikpọ aha ndị a nke ọma:

Advertisement
  1. Chinemere – Chi-ne-me-re
  2. Chukwuma – Chu-kwu-ma
  3. Chinedu – Chi-ne-du
  4. Emeka – E-me-ka
  5. Ikenna – I-ken-na
  6. Kelechi – Ke-le-chi
  7. Nnamdi – Nnam-di
  8. Obinna – O-bin-na
  9. Okechukwu – O-ke-chu-kwu
  10. Uchenna – U-chen-na
  11. Dubem – Du-bem
  12. Kosisochukwu – Ko-si-so-chu-kwu
  13. Chisom – Chi-som
  14. Ifeanyi – I-fe-a-nyi
  15. Somto – Som-to
  16. Chinonso – Chi-non-so
  17. Chidubem – Chi-du-bem
  18. Chinecherem – Chi-ne-che-rem
  19. Chisomaga – Chi-so-ma-ga
  20. Okwudili – O-kwu-di-li
  21. Chimaobi – Chi-ma-o-bi
  22. Chibuzor – Chi-bu-zor
  23. Chimdi – Chim-di
  24. Ifechukwu – I-fe-chu-kwu
  25. Onyeka – O-nye-ka

B. Aha Ụmụ Nwanyị (25 Aha)

Ụmụakwụkwọ ga-enwe ike ikpọ aha ndị a nke ọma:

  1. Chinenye – Chi-ne-nye
  2. Chinyere – Chi-nye-re
  3. Chidimma – Chi-dim-ma
  4. Chiamaka – Chi-a-ma-ka
  5. Adaeze – A-da-e-ze
  6. Nneka – Nne-ka
  7. Ngozi – Ngo-zi
  8. Amara – A-ma-ra
  9. Adanna – A-dan-na
  10. Ifeoma – I-fe-o-ma
  11. Chioma – Chi-o-ma
  12. Ugochi – U-go-chi
  13. Ogechi – O-ge-chi
  14. Nkechi – Nke-chi
  15. Obioma – O-bi-o-ma
  16. Oluchi – O-lu-chi
  17. Chinaza – Chi-na-za
  18. Chikamso – Chi-kam-so
  19. Chizoba – Chi-zo-ba
  20. Ezinne – E-zin-ne
  21. Ifunanya – I-fu-na-nya
  22. Chinyelu – Chi-nye-lu
  23. Amarachi – A-ma-ra-chi
  24. Uchechukwu – U-che-chu-kwu
  25. Chimamanda – Chi-ma-man-da

2. Ikwu Mgbe na Etu Esi Agụ Aha

Mgbe A Na-agụ Aha:

Ụmụakwụkwọ ga-enwe ike ikwu na:

  • A na-agụ nwa aha n’ụbọchị asatọ mgbe a mụsịrị ya
  • Ụfọdụ na-eme ya n’ime izu mbụ ma ọ bụ nke abụọ
  • A na-emekarị ya na Sọnde ka ndị mmadụ nwee oge
  • A na-agụ ya mgbe nne na nwa dịrị mma

Etu Esi Agụ Aha:

Ụmụakwụkwọ ga-enwe ike ikọwa usoro a:

  1. Ndị mmadụ na-ezukọ – Ezinụlọ na ndị enyi na-abịa
  2. A na-ekpe ekpere – Dibia ma ọ bụ onye nchụaja na-ekpe ekpere
  3. A na-agụ aha – Nna na-agụ aha mbụ, ndị ọzọ na-agụ aha ndị ọzọ
  4. A na-etinye ihe n’ọnụ nwa – Mmanya ngwo, nnu, na mmanụ
  5. A na-agọzi nwa – Ndị okenye na-agọzi nwa ahụ
  6. A na-eri oriri – Ndị mmadụ na-eri nri na-aṅụ ihe

3. Ikwu Aha Ụfọdụ na Ihe Ha Dị

Atụ Nkọwa Ụmụakwụkwọ:

Aha Nwoke:

Chinemere: “Aha a pụtara ‘Chi m mere.’ A na-enye ya mgbe ezinụlọ kwere na Chineke mere nwa ahụ pụrụ iche. Ọ na-egosi na Chineke bụ onye kere nwa ahụ.”

Emeka: “Aha a pụtara ‘Emeka’ ma ọ bụ ‘O mere nke ọma.’ A na-enye ya mgbe ihe mere ka a mụọ nwa dị mma ma ọ bụ mgbe nwa ahụ mụrụ n’oge kwesịrị ekwesị.”

Advertisement

Aha Nwanyị:

Ngozi: “Aha a pụtara ‘Ngọzi.’ A na-enye ya mgbe a mụrụ nwa mgbe ezinụlọ na-enweta ihe ọma ndị ọzọ. Ọ na-egosi na nwa ahụ bụ ngọzi.”

Chiamaka: “Aha a pụtara ‘Chi a maka’ ma ọ bụ ‘Chineke mara mma.’ A na-enye ya mgbe a chọrọ igosi na Chineke mara mma na ihe niile o mere.”

Mmega Aka (Practice Exercises)

Mmega Aka 1: Ikpọ Aha

Kpọọ aha ndị a nke ọma:

  1. Chinemere: ________________
  2. Chukwuma: ________________
  3. Chinenye: ________________
  4. Chiamaka: ________________
  5. Kosisochukwu: ________________

Mmega Aka 2: Chọpụta Mpụtara

Chọpụta ihe aha ndị a pụtara:

  1. Kelechi = ________________
  2. Nnamdi = ________________
  3. Adaeze = ________________
  4. Ifeoma = ________________
  5. Chidimma = ________________

Mmega Aka 3: Mejupụta Oghere

Mejupụta oghere ndị a:

  1. A na-agụ nwa aha n’ụbọchị _______ mgbe a mụsịrị ya.
  2. _______ bụ onye na-agụ aha mbụ.
  3. A na-etinye _______, _______, na _______ n’ọnụ nwa.
  4. Mgbe a gụsịrị aha, ndị mmadụ na-_______ ma _______.

Mmega Aka 4: Kwuo Eziokwu ma ọ bụ Ụgha

  1. A na-agụ nwa aha n’ụbọchị mbụ a mụrụ ya. _______
  2. Naanị nna nwa na-enwe ike ịgụ ya aha. _______
  3. A na-etinye mmanya ngwo n’ọnụ nwa. _______
  4. Omugwo bụ naanị maka ịgụ aha. _______

 

This term's Igbo topics

Basic 5 First Term · 9 topics

  1. Mmeghara Ihe Emere Afo Gara Aga (Recalling Past Events)
  2. Onu Ogugu (251-350)
  3. Ikọwapụta Ọdịdị Mmadụ (Describing People’S Appearance)
  4. Uru Na Oghom Dị Na Edebeghi Gburugburu Ọcha
  5. Ejije Nkenke (Izu Ahịa Na Ọrụ Ugbo)
  6. Edemede Onye Nkuzi Họpụtara Na Akụkọ Ifo
  7. Aghọtaaza Nke Si N’AkwụKwọ a Họtara
  8. Omugwo (Ịgụ Nwa Aha Na Izu Ahịa Nwa)
  9. Abụ (Ikụ Nwa Na Abụ Agha)
Advertisement

Lesson Notes for Other Classes