Ntụgharị Okwu Na Nsụpe – Basic 4 Igbo Lesson Note (Third Term)

Ntụgharị okwu bụ ịgbanwe udi okwu ma ọ bụ ahịrịokwu, dị ka ịgbanwe ya site na “na-eme” gaa “emere” ma ọ bụ “emela”. Nsụpe bụ ịde ihe onye ọzọ kwuru n’ụzọ ziri ezi.

Nzube omume (Behavioural objectives)

1. Kọwaa mkpụrụokwu na ahịrịokwu.
2. Tụgharịa mkpụrụokwu dị mfe site na otu udi gaa n’ọzọ.
3. Tụgharịa ahịrịokwu dị mfe site na “na-eme” gaa “emere”.
4. Jiri mkpụrụedemede nnukwu na obere n’ọnọdụ ziri ezi.
5. Dee ahịrịokwu dị mkpụmkpụ n’oge nsụpe n’enweghị nsogbu.

Gịnị bụ mkpụrụokwu?

Mkpụrụokwu bụ otu okwu.

• Ọmụmaatụ: gaa, bịa, gụọ, rie, nri, akwụkwọ, ahịa.
• Mkpụrụedemede: bụ akara e ji ede okwu, dị ka a, b, d.

Kedu ka esi atụgharị mkpụrụokwu?

Ịtụgharị mkpụrụokwu bụ ịgbanwe ọdịdị ngwa ọrụ (verb) ka o gosi oge ọ mere.

• Okwu mgbọrọgwụ: bụ ngwa ọrụ na mbụ, dị ka gaa (go).
• Oge gara aga: na-egosi ihe mere, dị ka gara (went).
• Oge emechara: na-egosi ihe emechala, dị ka garala (has gone).

Gịnị bụ ahịrịokwu?

Ahịrịokwu bụ ọtụtụ okwu jikọrọ ọnụ nke na-enye echiche zuru ezu.

• Ọmụmaatụ: Nne m dị mma.
• Mmalite: ahịrịokwu na-amalite n’mkpụrụedemede nnukwu.
• Njedebe: ahịrịokwu na-akwụsị n’akara ngwụcha (.).

Kedu ka esi atụgharị ahịrịokwu?

Ịtụgharị ahịrịokwu bụ ịgbanwe ngwa ọrụ dị n’ime ya ka o gosi oge ọzọ.

1. Gụọ ahịrịokwu ahụ nke ọma.
2. Chọpụta ngwa ọrụ dị n’ime ya.
3. Gbanwee ngwa ọrụ ahụ ka o gosi oge ọhụrụ.
4. Dee ahịrịokwu ọhụrụ ahụ n’ụzọ ziri ezi.

Gịnị bụ nsụpe (Dictation)?

Nsụpe bụ ịde okwu ma ọ bụ ahịrịokwu onye ọzọ kwuru.

• Onye nkụzi: na-agụ ahịrịokwu, ndị ọzọ na-ege ntị.
• Ụmụ akwụkwọ: na-ede ihe ha nụrụ.

Kedu ihe dị mkpa n’oge nsụpe?

Ihe ise dị mkpa n’oge nsụpe bụ ege ntị, ide nwayọọ, ide nke ọma, ịhapụ oghere na ịlee ihe i dere.

• Gee ntị nke ọma: nụrụ okwu ọ bụla tupu ị dee ya.
• De nwayọọ: ọsọsọ na-akpata njehie.
• Hapụ oghere: hapụ oghere n’etiti okwu na okwu.
• Lee ihe ị dere: gụọ ya ọzọ ka ịchọpụta njehie.

Kedu mkpụrụedemede obere na nnukwu?

Mkpụrụedemede Igbo nwere ụdị abụọ: obere (small letters) na nnukwu (capital letters).

Mgbe ka a na-eji mkpụrụedemede nnukwu?

A na-eji mkpụrụedemede nnukwu na mmalite ahịrịokwu, n’aha mmadụ na n’aha ebe.

• Mmalite ahịrịokwu: Nne m dị mma.
• Aha mmadụ: Ada, Obi, Kemi.
• Aha ebe: Enugu, Naịjirịa.

Gịnị bụ akara ngwụcha?

Akara ngwụcha (.) bụ akara a na-etinye na njedebe ahịrịokwu.

• Ọmụmaatụ: Ọ dị mma.
• Cheta: mkpụrụedemede nke na-esote akara ngwụcha bụ nnukwu.

Kedu ka esi asụ mpe nsụpe?

Ịsụ mpe nsụpe pụtara ide nsụpe ugboro ugboro ka i mara ya nke ọma.

1. Nọdụ kwụ ọtọ: hụ na ị nọdụrụ nke ọma.
2. Jide pensụl ma ọ bụ pen nke ọma.
3. Gee ntị: tupu ị malite ide.
4. De nwayọọ: ọsọsọ adịghị mma.
5. Hapụ oghere: hapụ oghere n’etiti okwu.

Kedu ọmụmaatụ nsụpe dị mfe?

Chekwaa:

• Mkpụrụedemede nnukwu na mmalite ahịrịokwu.
• Akara ngwụcha (.) na njedebe ahịrịokwu.
• Oghere n’etiti okwu na okwu.

Evaluation

1. Gịnị bụ mkpụrụokwu? Gịnị bụ ahịrịokwu?
2. Tụgharịa “gaa” gaa n’oge gara aga.
3. Tụgharịa ahịrịokwu a: “Ọ na-aga ụlọ akwụkwọ.”
4. Kọwaa mgbe ise a na-eji mkpụrụedemede nnukwu.
5. Kedu ihe abụọ dị mkpa n’oge nsụpe?

Assignment

Dee ahịrịokwu ise dị mkpụmkpụ n’oge ugbu a, ma tụgharịa ha n’oge gara aga. Jiri mkpụrụedemede nnukwu na akara ngwụcha n’ụzọ ziri ezi.