Ịzụ Na Ire Ahịa – Basic 4 Igbo Lesson Note (Third Term)

Ịzụ ahịa bụ ịkwụ ego were ihe, ebe ire ahịa bụ inye ihe ka e nweta ego.

Ebumnobi omume

1. Ka ọ dị n’ọgwụgwụ ọmụmụ a, ụmụ akwụkwọ ga-ekwu ihe ịzụ ahịa na ire ahịa pụtara.
2. Ha ga-akpọ aha ndị na-etinye aka n’ahịa: onye na-ere ahịa na onye na-azụ ahịa.
3. Ha ga-akpọ aha ihe ndị a na-ahụkarị n’ahịa.
4. Ha ga-ejikwa Naịra na kobo gụọ ego ma kwuo mgbanwe ego.
5. Ha ga-ekwu ụzọ ha ga-esi echebe onwe ha mgbe ha na-azụ ahịa.

Gịnị bụ ịzụ ahịa na ire ahịa?

Ịzụ ahịa na ire ahịa bụ ọrụ ndị mmadụ na-arụ n’ahịa ka ha nweta ihe ha chọrọ.

• Ịzụ ahịa: ịkwụ ego were ihe, dị ka ịzụta nri ma ọ bụ uwe.
• Ire ahịa: inye ihe ka e nweta ego.

Kedu okwu ndị bụ isi n’ahịa?

Okwu ndị bụ isi n’ahịa bụ onye na-ere ahịa, onye na-azụ ahịa, ahịa na ego.

• Onye na-ere ahịa: onye na-ere ihe.
• Onye na-azụ ahịa: onye na-azụta ihe (onye ahịa).
• Ahịa: ebe a na-azụ na ire ihe.
• Ego: ihe a na-eji akwụ ụgwọ.

Ọdịiche dị n’etiti onye na-ere ahịa na onye na-azụ ahịa

• Onye na-ere ahịa: ọ na-ere ihe ma na-anata ego.
• Onye na-azụ ahịa: ọ na-akwụ ego ma na-anata ihe.

Kedu ihe ndị a na-ahụkarị n’ahịa?

A na-ahụkarị nri, uwe, mkpụrụ osisi, anụ na ihe ndị ọzọ n’ahịa.

• Nri: osikapa, beans, akwụkwọ nri, ji, ede.
• Uwe: uwe maka nwoke na nwanyị.
• Mkpụrụ osisi: banana, orange, apple.
• Anụ: anụ ehi, anụ atụrụ, azụ.
• Ihe ndị ọzọ: ncha, mmanụ, bread.

Kedu ka e si akwụ ụgwọ ihe a zụrụ?

A na-akwụ ụgwọ ihe a zụrụ site na ego, ya bụ Naịra na kobo.

• Naịra (₦): ego Naịjirịa.
• Kobo: obere ego. Kobo narị (100) bụ otu Naịra.
• Ọnụ ahịa: ego ihe dị.
• Mgbanwe ego: ego onye ere ahịa na-ejighachi gị mgbe ị nyere ego karịa ọnụ ahịa.

Otu e si agụta mgbanwe ego

1. Chọpụta ọnụ ahịa ihe ị zụtara.
2. Lee ego ị nyere onye na-ere ahịa.
3. Wepụ ọnụ ahịa n’ego ị nyere.
4. Ihe fọdụrụ bụ mgbanwe ego gị.

Ọmụmaatụ

• Ọmụmaatụ 1: bread dị ₦200, ị nye ₦500. ₦500 – ₦200 = ₦300 mgbanwe.
• Ọmụmaatụ 2: bread dị ₦200 na mmiri dị ₦100, ya bụ ₦300. Ị nye ₦500. Mgbanwe gị bụ ₦200.

Kedu ụzọ e si echebe onye na-azụ ahịa?

Onye na-azụ ahịa na-echebe onwe ya site n’ịkpachara anya mgbe ọ na-azụ ihe.

• Lee ego nke ọma: lee ego tupu ị nye ya.
• Jụọ ọnụ ahịa: jụọ ọnụ ahịa tupu ị zụọ ihe.
• Nyochaa ihe: lee ma ihe ahụ dị mma.
• Gụọ ego nke ọma: gụọ mgbanwe ego gị ka e ghara iduhie gị.
• Soro ndị okenye gaa ahịa: ị ga-amụta ka e si azụ ahịa.

Evaluation

1. Gịnị bụ ịzụ ahịa? Gịnị bụ ire ahịa?
2. Kpọọ aha ihe ise a na-ahụkarị n’ahịa.
3. Kobo ole bụ otu Naịra?
4. Ọ bụrụ na akwụkwọ dị ₦150, ị nye ₦200. Ọ bụ ole bụ mgbanwe gị?
5. Kwuo ụzọ abụọ ị ga-esi echebe onwe gị mgbe ị na-azụ ahịa.

Assignment

Dee ihe ise ị ga-azụta n’ahịa na ọnụ ahịa ha, ma gbakọọ ego niile, were ₦1,000 gụta mgbanwe gị.