Önkå Åtisorö Yorübå, Iwa Omoluabi, Kika Iwe Itan Aroso – Basic 4 Yoruba Lesson Note (First Term)

Ede: Ọ̀nkà àti Sọ̀rọ̀ Yorùbá

Ọ̀nkà 1-20:

• 1-10: Ọkan, Meji, Mẹta, Mẹrin, Marun, Mẹfa, Meje, Mẹjọ, Mẹsan, Mẹwa
• 11-20: Mọkànlá, Mejìlá, Mẹtàlá, Mẹrìnlá, Mẹdógún, Mẹrìndínlógún, Mẹtàdínlógún, Mejìdínlógún, Mọkàndínlógún, Ogún

Àwọn Gbolóhùn Àpẹẹrẹ:

• “Mo ní ìwé mẹta” (I have three books)
• “Àwọn ọmọ mẹwa wà ní kìláàsì” (Ten children are in the class)
• “Bàbá mi ní ọmọ mẹrin” (My father has four children)

Àwọn Ọ̀rọ̀ Pàtàkì:

• Kí ni? – What is?
• Mélòó? – How many?
• Níbo? – Where?

Àṣà: Ìwà Ọmọlúàbí

Kí ni Ọmọlúàbí?

Ọmọlúàbí ni ẹni tí ó ní ìwà rere. Ó jẹ́ ẹni tí gbogbo ènìyàn fẹ́ràn nítorí ìhùwàsí rẹ̀.

Àwọn Ìwà Ọmọlúàbí:

• Ọlá – Bọ̀wọ̀ fún àgbàlagbà
• Sùúrù – Má ṣe kánjú
• Òtítọ́ – Má ṣe purọ́
• Inú rere – Ṣe àánú àwọn ẹlòmíràn
• Ìgboyà – Má ṣe bẹ̀rù
• Ìfọkànsí – Tẹ̀síwájú nínú iṣẹ́

Àwọn Òwe nípa Ìwà:

• “Ìwà l’ẹwà” – Character is beauty
• “Bí a bá ńgbin òdòdó, à ńgbin ìwà” – When we plant flowers, we plant character

Àpẹẹrẹ ní ayé òde òní:

• Ránṣẹ́ fún àgbàlagbà
• Sọ òtítọ́ nígbà gbogbo
• Ṣe ìrànwọ́ fún àwọn tí ó nílò
• Dúpẹ́ nígbà tí ènìyàn bá ṣe rere fún ẹ

Lítírésọ̀: Kíkà Ìwé Ìtàn Àròsọ

Àkọlé: “Àyànfẹ́ Ọmọ Ọ̀rúkàn”

Ìtàn: Ní ìlú Ìbàdàn kan, ọmọbìnrin kan wà tí orúkọ rẹ̀ ń jẹ́ Àyànfẹ́. Bí ó ti wù kí ó jẹ́ pé orúkọ náà jẹ́ àjèjì sí i, orúkọ ìyá rẹ̀ náà sì ń jẹ́ Àyànfẹ́ pẹ̀lú.

Àyànfẹ́ kékeré fẹ́ràn láti kà ìwé púpọ̀. Ó máa ń lo àkókò rẹ̀ láti kọ́ ìwé ní ilé-ìwé àti láti ṣeré pẹ̀lú àwọn ọ̀rẹ́ rẹ̀. Ó ní ìwà ọmọlúàbí gan-an – ó máa ń bọ̀wọ̀ fún àwọn àgbàlagbà, ó sì máa ń ṣe ìrànwọ́ fún àwọn tí ó nílò.

Ní ọjọ́ kan, Àyànfẹ́ rí àgbàlagbà kan tí ó ń gbé ohun èlò wúwo. Kò ṣe àìbìkítà, ó súré lọ ṣe ìrànwọ́ fún un. Àgbàlagbà náà dúpẹ́ lọ́wọ́ rẹ̀ gidigidi.

“Ọmọ tí ó ní ìwà rere ni ẹ̀” ni àgbàlagbà náà sọ. “Àwọn òbí ẹ gbọdọ̀ gbéraga fún ẹ.”

Àyànfẹ́ bẹ̀rẹ̀ sí rẹ́rìn-ín. Ó mọ̀ pé ìwà rere ni ohun tí ó ṣe pàtàkì jù lọ.

Àwọn Ìbéèrè:

1. Kí ni orúkọ ọmọbìnrin náà?
2. Kí ni ó fẹ́ràn láti ṣe?
3. Kí ni orúkọ ìyá rẹ̀?
4. Báwo ni Àyànfẹ́ ṣe ṣe ìrànwọ́ fún àgbàlagbà náà?
5. Kí ni àgbàlagbà náà sọ fún un?
6. Kí ni ẹ̀kọ́ tí a lè kọ́ láti inú ìtàn yìí?

Àwọn Ọ̀rọ̀ Tuntun:

• Àjèjì – Strange, unusual
• Èlò – Things, materials
• Wúwo – Heavy
• Gbéraga – Be proud
• Gidigidi – Very much

Iṣẹ́ Ilé

1. Ọ̀nkà (Numbers):

1. Kọ ọ̀nkà 1-20 ní Yorùbá
2. Fi ọ̀nkà mẹ́ta ṣe gbolóhùn
3. Dáhùn àwọn ìbéèrè wọ̀nyí:
   1. Mélòó ni ọwọ́ rẹ?
   2. Mélòó ni ẹsẹ̀ rẹ?

1. Ìwà Ọmọlúàbí:

1. Darúkọ ìwà ọmọlúàbí márùn-ún
2. Kọ gbolóhùn kan nípa bí o ṣe lè ṣe ìwà ọmọlúàbí ní ilé
3. Sọ òwe kan nípa ìwà

1. Ìtàn:

1. Tún ìtàn Àyànfẹ́ kọ ní ọ̀rọ̀ tirẹ
2. Kọ ìtàn kúkúrú nípa ọmọ tí ó ní ìwà rere
3. Túmọ̀ àwọn ọ̀rọ̀ tuntun wọ̀nyí sí Gẹ̀ẹ́sì

1. Àfikún (Extra):

• Kọ orúkọ rẹ àti orúkọ ìdílé rẹ ní Yorùbá
• Ṣàlàyé ìdí tí ìwà ọmọlúàbí ṣe ṣe pàtàkì
• Darúkọ àwọn ènìyàn tí ó mọ̀ tí ó ní ìwà ọmọlúàbí