Àgọ Wíwò Ní Ilé Yorùbá – Basic 3 Yoruba Lesson Note (First Term)

Kí ni Àgọ Wíwò?

Àgọ wíwò ni bí àwa ọmọ Yorùbá ṣe máa ń wí “àgọ” kí a tó wọ ilé ènìyàn tàbí kí a tó bá ènìyàn sọ̀rọ̀.

Ìgbà tí a ń wí Àgọ

Nígbà tí a bá fẹ́ wọlé:

• Wí “Àgọ o!” nígbà tí o bá fẹ́ wọlé
• Dúró sí ẹnu-ọ̀nà má wọlé tẹ́tẹ́
• Dúró títí tí ẹni ilé yóò fi sọ “Wọlé o”
• Bọ̀wọ̀ nígbà tí o bá wọlé

Nígbà tí a bá fẹ́ bá àgbà sọ̀rọ̀:

• Wí “Àgọ” kí o tó bẹ̀rẹ̀ sọ̀rọ̀
• Kúnlẹ̀ tàbí tẹríba tí o bá jẹ́ ọmọbìnrin
• Gbọ́ “Kílódé” tàbí “Sọ” kí o tó bẹ̀rẹ̀

Nígbà tí a bá fẹ́ kọjá:

• Wí “Àgọ” nígbà tí àwọn àgbà bá jókòó lọ́nà
• Tẹríba bí o bá fẹ́ kọjá láàrín wọn
• Má dìde ṣáńṣáń kọjá lọ

Àwọn Ìdáhùn sí Àgọ

• “Wọlé o” – tí a bá fẹ́ kí ẹni náà wọlé
• “Kílódé” – tí a bá fẹ́ gbọ́ ohun tí wọ́n fẹ́ sọ
• “Sọ” – láti fún ni láàyè sọ̀rọ̀
• “Kàábo” – láti ká ènìyàn náà bọ̀

Ìtumọ̀ Àgọ Wíwò

• Ìbọ̀wọ̀ fún ẹni ilé
• Ọ̀wọ̀n sí àwọn àgbà
• Ìwà àbáwọlé ọmọ Yorùbá
• Ìdáríléko kí a má bá ànìmọ́ pàdé

Ìyàtọ̀ Àgọ Wíwò Ọkùnrin àti Obìnrin

Ọkùnrin:

• Kúnlẹ̀ fún àwọn àgbà
• Dobálẹ̀ fún ọba àti àwọn àgbà ṣáájú

Obìnrin:

• Tẹríba fún àwọn àgbà
• Kúnlẹ̀ fún ọba àti àwọn àgbà ṣáájú

Àdàkọ 2:

1. Kí la ń wí kí a tó wọlé? _______
2. Kí ni obìnrin máa ń ṣe fún àgbà? _______
3. Kí ni ìtumọ̀ àgọ wíwò? _______