A-Eserese Etu E Si Ekele Ekeleb.Lme Ihe E Kwuru – Basic 2 Igbo Lesson Note (First Term)

Learning Objectives

Umuaka ga-enwe ike:

• Idepụtali mkpụrụedemede Igbo
• Ichọpụta ma dekwa mkpụrụedemede ndị gbara mkpị
• Iji ha mebe ahịrịokwu
• Ikopi ihe e dere na ngwa ọgụgụ na leta/kaadị

Ihe Nkuzi (Teaching Materials)

• Chaatị mkpụrụedemede Igbo zuru oke
• Akwụkwọ na pensụl
• Leta na kaadị dị iche iche
• Ngwa ọgụgụ
• Ruler na eraser

Nkuzi (Content)

Mkpụrụedemede Igbo Zuru Oke:

Ụdaolu (Vowels):

• A a – dị ka “a” na “aha”
• E e – dị ka “e” na “ewu”
• I i – dị ka “i” na “isi”
• Ị ị – dị ka “ị” na “ịga”
• O o – dị ka “o” na “obi”
• Ọ ọ – dị ka “ọ” na “ọnụ”
• U u – dị ka “u” na “ụlọ”
• Ụ ụ – dị ka “ụ” na “ụtụtụ”

Mgbochiume (Consonants):

• B b – dị ka “b” na “bia”
• Ch ch – dị ka “ch” na “chia”
• D d – dị ka “d” na “dee”
• F f – dị ka “f” na “foto”
• G g – dị ka “g” na “gaa”
• Gb gb – dị ka “gb” na “gba”
• Gh gh – dị ka “gh” na “ghi”
• Gw gw – dị ka “gw” na “gwọ”
• H h – dị ka “h” na “hụ”
• J j – dị ka “j” na “jee”
• K k – dị ka “k” na “kaa”
• Kp kp – dị ka “kp” na “kpọ”
• Kw kw – dị ka “kw” na “kwu”
• L l – dị ka “l” na “lee”
• M m – dị ka “m” na “maa”
• N n – dị ka “n” na “noo”
• Nw nw – dị ka “nw” na “nwa”
• Ny ny – dị ka “ny” na “nya”
• Ṅ ṅ – dị ka “ṅ” na “aṅụ”
• P p – dị ka “p” na “pịa”
• R r – dị ka “r” na “raa”
• S s – dị ka “s” na “see”
• Sh sh – dị ka “sh” na “shi”
• T t – dị ka “t” na “taa”
• V v – dị ka “v” na “vee”
• W w – dị ka “w” na “waa”
• Y y – dị ka “y” na “yaa”
• Z z – dị ka “z” na “zee”

Mkpụrụedemede Gbara Mkpị (Common Letters):

Ndị A Na-eji Eme Okwu Ọtụtụ:

• A, E, I, O, U – Ụdaolu bụ isi
• B, D, G, K, M, N, T – Mgbochiume dị mfe
• Ch, Gb, Kp, Nw – Mgbochiume abụọ dị mkpa

Ọmụmaatụ Okwu:

• A: aha, aka, ala
• E: ewu, ele, eme
• I: isi, ime, ite
• O: obi, oke, olu
• U: ụlọ, ụzọ, ụtụtụ

Etu Esi Ide Mkpụrụedemede Nke Ọma:

Ụdaolu:

1. Mee ha ka ha buru ibu
2. Debe ka a na-akụzi ha
3. Mee ha ka ha dị ọcha
4. Hapụ oghere n’etiti ha

Mgbochiume:

1. Bido site na nke dị mfe
2. Mee mkpụrụedemede abụọ ka ha jikọta ọnụ
3. Jiri aka right-hand dee
4. Mee nwayọọ nwayọọ

Ime Ahịrịokwu Site Na Mkpụrụedemede:

Okwu Dị Mfe:

• B + a = Ba → “Ba ebe a” (Come here)
• G + a = Ga → “Ga ụlọ akwụkwọ” (Go to school)
• N + o = No → “Nọ n’ebe ahụ” (Stay there)

Okwu Siri Ike:

• E + z + i + n + a + ụ + l + ọ = Ezinaụlọ → “Ezinaụlọ m dị mma”
• U + t + ụ + t + ụ = Ụtụtụ → “Ụtụtụ ọma”
• A + k + w + ụ + k + w + ọ = Akwụkwọ → “Akwụkwọ m dị ọcha”

Ahịrịokwu Zuru Oke:

1. “Ada na-agụ akwụkwọ” – A-d-a n-a a-g-ụ a-k-w-ụ-k-w-ọ
2. “Emeka na-aga ụlọ” – E-m-e-k-a n-a a-g-a ụ-l-ọ
3. “Nne m na-esi nri” – N-n-e m n-a e-s-i n-r-i

Ikopi Site Na Leta Na Kaadị:

Usoro Ikopi:

1. Lee ihe e dere nke ọma
2. Mata mkpụrụedemede ọ bụla
3. Bido site na nke mbụ
4. Dee nwayọọ nwayọọ
5. Nyochaa ka ọ dị eme

Ọmụmaatụ Ikopi:

Site Na Leta:

“Nna m na Nne m,

Kedụ ka ụnụ mere?

Ahụ m dị m mma.

Ọ ga-amasị m ịhụ ụnụ.

Ada”

Ikopi Ya:

N-n-a  m  n-a  N-n-e  m,

K-e-d-ụ  k-a  ụ-n-ụ  m-e-r-e?

A-h-ụ  m  d-ị  m  m-m-a.

Ọ  g-a  a-m-a-s-ị  m  ị-h-ụ  ụ-n-ụ.

A-d-a

Omume Klaasị (Class Activities):

1. Ide Mkpụrụedemede N’otu N’otu:

• Ka ụmụaka dee mkpụrụedemede nke ọ bụla
• Ka ha kwuo ụda ya
• Ka ha mee ọmụmaatụ okwu

2. Chọta Mkpụrụedemede:

• Nye ụmụaka okwu
• Ka ha chọpụta mkpụrụedemede dị na ya
• Ka ha gbaara ya gburugburu

3. Mee Okwu:

• Nye ụmụaka mkpụrụedemede dị iche iche
• Ka ha jikọta ha mee okwu
• Ka ha gụọ okwu ha mere

4. Ikopi Edemede:

• Nye ụmụaka ihe dị mkpụmkpụ ikopi
• Ka ha kopi ya n’akwụkwọ ha
• Ka ha gụọ ihe ha kopiri

Egwuregwu Mkpụrụedemede:

1. “Ọsọ Mkpụrụedemede”:

• Akpọọ mkpụrụedemede
• Ụmụaka ga-ede ya ngwa ngwa
• Onye dere ya nke ọma ga-anata akara

2. “Mee Okwu”:

• Nye ụmụaka mkpụrụedemede atọ
• Ka ha mee okwu dị iche iche
• Ka ha gụọ okwu ha mere

3. “Chọta Ya”:

• Dee okwu ogologo na bọọdụ
• Ka ụmụaka chọta mkpụrụedemede ụfọdụ
• Ka ha kwuo ọnụọgụgụ ole ọ dị

Ụzọ Ide Dị Mma:

1. Ọnọdụ Ahụ:

• Nọdụ ọtọ n’oche
• Debe akwụkwọ n’elu tebụl nke ọma
• Jide pensụl nke ọma

2. Etu Esi Ede:

• Bido site na aka ekpe ruo aka nri
• Dee site n’elu ruo n’okpuru
• Mee mkpụrụedemede ka ha sara mbara

3. Ịdị Ọcha:

• Jiri eraser hichaa njehie
• Mee akwụkwọ ka ọ dị ọcha
• Debe ọnọdụ dị mma

Ntụziaka Maka Ọganihu:

1. Mụa mkpụrụedemede ole na ole kwa ụbọchị
2. Mee ọmụmaatụ maka nke ọ bụla
3. Jiri ha mee okwu ọhụrụ
4. Kopie ihe dị mkpụmkpụ kwa ụbọchị

Ule (Evaluation)

1. Dee mkpụrụedemede Igbo niile
2. Chọta mkpụrụedemede “ch” na “kp” n’okwu ndị a: chia, kpọ
3. Mee okwu site na m-a-m-a
4. Kopie: “Ụlọ akwụkwọ m mara mma”

Ọrụ Ụlọ (Home Work)

Kopie leta dị mkpụmkpụ ma gụọ ya nye nne gị ka ọ nụ.