Njirimara ndị Igbo Basic 4 Igbo Lesson Note
Download Lesson NoteTopic: Njirimara ndị Igbo
Gịnị bụ Njirimara?
Njirimara bụ ihe ndị na-egosi na mmadụ bụ onye otu obodo ma ọ bụ mba. Ndị Igbo nwere njirimara dị iche iche na-egosi na ha bụ ndị Igbo. Njirimara ndị a gụnyere asụsụ, ejiji, omenala, nri, na ọtụtụ ihe ndị ọzọ.
Nkọwa Ihe bụ Asụsụ
Gịnị bụ Asụsụ?
Asụsụ bụ ụzọ ndị mmadụ si egwu okwu ma kparịta ụka. Ọ bụ ihe kacha mkpa n’ime njirimara mba ọ bụla. Asụsụ Igbo bụ asụsụ ndị Igbo si aganwa na-ekwu kemgbe oge gboo.
Ịdị Mkpa nke Asụsụ Igbo
Asụsụ Igbo dị mkpa n’ihi ihe ndị a:
- Njirimara Omenala
- Ọ na-egosi na anyị bụ ndị Igbo
- Ọ na-edebe omenala anyị ndụ
- Ọ na-emenyekọta anyị ka otu mba
- Ọ na-egosi otú anyị si eche echiche
- Ikwukọrịta Okwu
- Anyị ji ya agwa ndi be anyị okwu
- Ọ na-enyere anyị aka ịkparịta ụka nke ọma
- Ndị okenye ji ya akọrọ anyị akụkọ omenala
- Anyị ji ya ekpe ekpere na abụ
- Nchekwa Ihe Ọmụma
- A na-edebe akụkọ omenala na ya
- A na-ekuzi ihe site na ya
- Ilu na oka okwu dị na ya
- Nkà na ọgụgụ isi dị na ya
Ụdị Asụsụ Igbo dị Iche Iche
Asụsụ Igbo nwere ọtụtụ ụdị dị iche iche:
- Olumba (Dialects)
- Owerri Igbo – Nke Owerri
- Onitsha Igbo – Nke Onitsha
- Aba Igbo – Nke Aba
- Enugu Igbo – Nke Enugu
- Abakaliki Igbo – Nke Abakaliki
- Ụda Olu (Tones)
- Olu dị elu – High tone
- Olu dị ala – Low tone
- Olu na-arị elu – Rising tone
- Olu na-ada – Falling tone
Ejiji (Clothing)
Ejiji Omenala ndị Igbo
Ejiji bụ otu n’ime ihe ndị kacha egosi njirimara ndị Igbo.
Ejiji Ndị Nwoke
- Isiagu
- Uwe elu nke ndị nwoke Igbo
- Na-enwekarị onyinyechi ọdụm n’ahụ ya
- A na-eyi ya n’oge mmemme
- Ọ na-egosi ịdị ike na ugwu
- Okpu
- Okpu eze – nke ndị eze na-ekpu
- Okpu ichie – nke ndị okenye
- Okpu mmemme – maka mmemme
- A na-ejikwa feather chọọ ya mma
- Uwe Mgbede
- Uwe ogologo nke a na-eyi n’uhuruchi
- Na-enwekarị agba ọcha ma ọ bụ na-acha ntụ ntụ
- A na-eyi ya na okpu ma ọ bụ ịchafụ
Ejiji Ndị Nwaanyị
- George na Blouse
- George bụ akwa siri ike na-acha ọcha
- Blouse bụ uwe elu na-akwado ya
- A na-eji ya eme mmemme dị ukwuu
- Na-egosi ugwu na ọnọdụ
- Ankara na Gele Wrapper
- Ankara akwa nwere agba na ụdịdị dị iche iche
- Gele bụ ihe a na-eke n’isi
- A na-eyi ha mgbe niile
- Na-egosi mma na ịdị mma
- Coral Beads (Abu Coral)

- Abu na-acha uhie uhie
- A na-eyi ya n’olu, nkwọ, na ụkwụ
- Ọ na-egosi ọnọdụ na ugwu
- Ndị eze na ndị ada na-eyikarị ya
Ihe Ịchọ Mma (Accessories)
- Ọlaedo (Gold)
- Mgbọnye ọlaedo maka nwaanyị
- Mgbọnye aka na ọlaedo
- Mgbọnye ọlaedo maka izu
- Ịvory
- Mgbọnye ivory maka nkwọ
- A na-eyi ya na coral beads
- Ọ na-egosi ọgaranya na ugwu
Aka Ọrụ (Occupations/Crafts)
Ọrụ Aka Omenala ndị Igbo
Ndị Igbo maara ọtụtụ ọrụ aka dị iche iche.
- Ịkpụ Osisi (Wood Carving)
Ihe a na-akpụ:
- Ikenga – Chi onye nwoke
- Arụsị – Maka ofufe
- Oche – Maka ịnọdụ ala
- Mgbọ – Ihe egwu
- Okwute – Ihe ịchọ mma
Ngwá Ọrụ:
- Mma akpụ osisi
- Ákà
- Ntu ịcha osisi
- Mmanụ ịcha osisi
- Ịkwa Akwa (Weaving)

Ụdị Akwa:
- Akwa ọcha – Maka mmemme
- Akwa na-acha agba – Ma ụbọchị niile
- Ogho – Maka ịkwa akwa
- Ákwá ukwu – Maka ndị okenye
- Ịrụ Ọla (Blacksmithing)

Ihe a na-arụ:
- Mma – Maka ịkpụ ihe
- Okike – Maka ọrụ ugbo
- Àgbà – Maka iwu nkụ
- Ngwá ọrụ ugbo – Dị iche iche
- Ịkpụ Aja (Pottery)

Ihe a na-akpụ:
- Ite – Maka isi nri
- Mmiri – Mka idebe mmiri
- Ekere – Maka iri nri
- Ọkụ – Maka ime ọkụ
Ekele (Greetings)
Ụdị Ekele dị Iche Iche
Ekele bụ ihe dị mkpa n’omenala Igbo.
Ekele Ụbọchị Niile
Ụtụtụ:
- “Ụtụtụ ọma!” – Good morning
- Nzaghachi: “Ụtụtụ ọma, ndewo!”
Ehihie:
- “Ehihie ọma!” – Good afternoon
- Nzaghachi: “Ehihie ọma!”
Mgbede:
- “Mgbede ọma!” – Good evening
- Nzaghachi: “Mgbede ọma!”
Ekele Pụrụ Iche
Ekele ndị Okenye:
- “Ndewo mụọ!” – Greeting to elders
- “Daalụ mụọ!” – Thank you elder
Ekele Ọbịa:
- “Nnọọ!” – Welcome
- “Nnọọ nọ!” – Welcome (response)
Ekele Njem:
- “Jee nke ọma!” – Safe journey
- “Nọrọ nke ọma!” – Stay well
Omume Ekele
Ekele Igbo enweghị naanị okwu, o nwekwara omume:
- Ịgbọ Ikpere
- Ụmụaka na-agbọ ikpere nye ndị okenye
- Ọ na-egosi nkwanye ùgwù
- A na-eme ya mgbe ị na-ekele ndị okenye
- Ijide Aka
- Iji aka abụọ jide onye ị na-ekele
- Iji aka nri naanị jide ya
- Ọ na-egosi mmekọrịta ọma
- Ikpọ Isiala
- N’ụfọdụ oge, ndị nwoke na-akpọ isiala
- Ọ na-egosi nnukwu nkwanye ùgwù
- A na-eme ya maka ndị eze na ndị ukwu
Egbugbu (Environment)
Ebe ndị Igbo na-ebi
Ndị Igbo bi n’ọtụtụ ebe dị iche iche na Naịjirịa.
Steeti ndị Igbo
- Imo State
- Isi obodo: Owerri
- Ama ama maka: Omenala na nkà
- Ihe pụrụ iche: Mbari ụlọ
- Anambra State
- Isi obodo: Awka
- Ama ama maka: Azụmahịa na ọgụgụ isi
- Ihe pụrụ iche: Onitsha Market
- Abia State
- Isi obodo: Umuahia
- Ama ama maka: Azụmahịa
- Ihe pụrụ iche: Aba Market
- Enugu State
- Isi obodo: Enugu
- Ama ama maka: Coal na akwụkwọ
- Ihe pụrụ iche: UNN
- Ebonyi State
- Isi obodo: Abakaliki
- Ama ama maka: Osikapa na stone
- Ihe pụrụ iche: Afikpo
Ọnọdụ Ala
- Ugwu ugwu
- Ugwu dị n’ọtụtụ ebe ala Igbo
- Ha na-enye ọmarịcha mmetụta
- A na-arụ ọrụ ugbo na ha
- Osimiri na Mmiri
- Osimiri Niger – na-agafe ala Igbo
- Mmiri Imo – dị na Imo State
- Mmiri Anambra – dị na Anambra State
- A na-eji ha eme ọtụtụ ihe
- Ọhịa
- Ọhịa dị n’ọtụtụ ebe
- Ha nwere osisi na anụmanụ dị iche iche
- A na-enweta osisi na ahụekere site na ha
Nri (Food)
Nri Omenala ndị Igbo
Nri bụ akụkụ dị mkpa na njirimara ndị Igbo.
Nri Bụ Isi
- Ji (Yam)
- Aha ọzọ: King of crops
- Ụdị: Ji abana, ji ọcha, ji edo
- Otú e si esi ya: Esi, sie, kpụọ
- Oge a na-eri ya: Ọ bụla mgbe
- Ede (Cocoyam)
- Ụdị: Ede ocha, ede edo
- Otú e si esi ya: Esi ya, kpụọ ya
- Ihe a na-eji ya eme: Ofe ede
- Akpụ (Cassava)
- Otú e si eme ya: Akpụ, abacha, garri
- Ihe a na-eji ya eme: Tapioca, akpụ mmiri
- Oge a na-eri ya: Ọ bụla mgbe
Ofe (Soups) dị Iche Iche
- Ofe Nsala

- Ihe e ji eme ya: Anụ ewu/atụrụ, utazi, uziza
- Ọdịdị: Ofe na-acha ọcha
- Oge a na-eri ya: Mmemme na oge ọ bụla
- Ofe Onugbu

- Ihe e ji eme ya: Onugbu, anụ, azụ
- Otu e si esi ya: Buru ụzọ kwọọ onugbu
- Ihe e ji ya eri: Ji, ede, akpụ
- Ofe Ogbono

- Ihe e ji eme ya: Ogbono, anụ, azụ, akwụkwọ
- Ọdịdị: Ofe na-amị amị
- Oge a na-eri ya: Oge niile
- Ofe Ora

- Ihe e ji eme ya: Ora (mmị mmị), anụ, azụ
- Ihe pụrụ iche: A na-eme ya na steeti Anambra
- Otú o si dị ụtọ: Ọ na-atọ ụtọ nke ukwuu
Nri Ngwa Ngwa
- Nkwobi

- Ihe e ji eme ya: Ụkwụ ehi, utazi, ehuru
- Otú e si eme ya: Esi ụkwụ ehi, gbakwunye ngwa ngwa
- Ebe a na-eri ya: N’ụlọ oriri na ọṅụṅụ
- Isi Ewu

- Ihe e ji eme ya: Isi ewu, utazi, ehuru
- Oge a na-eri ya: N’oge mmemme
- Ihe ọ pụtara: Ugwu na ọganihu
- Abacha

- Ihe e ji eme ya: Akpụ a kwajiri, ugba, azụ
- Ebe o si: Nri Anambra
- Aha ọzọ: African salad
Igba Mbọ (Celebrations/Festivals)
Mmemme Omenala ndị Igbo
Igba mbọ bụ oge ọṅụ na cele na ala Igbo.
- Mmemme Ji Ohuru (New Yam Festival)
Oge a na-eme ya:
- Ọnwa: Ọgọst ma ọ bụ Septemba
- Ogologo oge: Otu ma ọ bụ abụọ izu
Ihe a na-eme:
- Iri ji mbụ: Eze na ndị ukwu na-ebu ụzọ taa ji ọhụrụ
- Igba egwu: Egwu omenala dị iche iche
- Ofufe: Ikele Chineke maka ihe ubi
- Mmekọrịta: Ndị be nna na ndị ọbịa na-abịa
Ihe ọ pụtara:
- Ekele maka ihe ubi ọma
- Mmalite nke afọ ọhụrụ
- Oge ịnakọta ezinụlọ ọnụ
- Mmemme Mmanwụ (Masquerade Festival)
Oge a na-eme ya:
- N’oge okpomọkụ
- N’oge mmemme ji ohuru
Ụdị Mmanwụ:
- Ijele: Nnukwu mmanwụ kacha ibu
- Agaba: Mmanwụ na-egwu egwu
- Okumkpo: Mmanwụ na-eme ihe ọchị
- Omabe: Mmanwụ dị iche iche
Ihe a na-eme:
- Igba egwu: Mmanwụ na-agba egwu
- Igba ọsọ: Ụfọdụ mmanwụ na-agba ọsọ
- Ịkọ akụkọ: Site n’egwu ha
- Ịgba Nkwu (Palm Wine Tapping Festival)
Oge a na-eme ya:
- N’oge ọkọchị
- Mgbe nkwụ dị njikere
Ihe a na-eme:
- Ịrị elu nkwụ: Ndị ọkachamara na-arị elu nkwụ
- Mmanya mmanya: Ịtụ mmanya ọhụrụ
- Asọmpi: Onye ga-atụ mmanya kacha mma
- Egwu na ọṅụ: Igba egwu na iri nri
- Ikeji Festival
Oge a na-eme ya:
- N’oge opupu ihe
- Tupu a ghọọ ihe ubi
Ihe a na-eme:
- Ịgba ụbọ: Mkpọtụ ụbọ dị iche iche
- Igba egwu: Ọgbọ dị iche iche na-agba egwu
- Asọmpi: Asọmpi ike na ọgụgụ isi
- Mmekọrịta: Ịlụ di na nwunye ọhụrụ
Mmemme Crismas na Afọ Ọhụrụ
Christmas:
- December 25: Ụbọchị amụrụ Kraịst
- Ọṅụ na oriri: Nnukwu oriri na ọṅụ
- Ejije ọhụrụ: Mmadụ niile na-eyi uwe ọhụrụ
- Onyinye: Inye onwe ha onyinye
New Year:
- January 1: Mmalite afọ ọhụrụ
- Nkwupụta: Ikwe nkwa maka afọ ọhụrụ
- Ịga ụka: Ikele Chineke maka afọ gara aga
- Atụmatụ: Ime atụmatụ maka afọ ọhụrụ
Ọrụ Mmụta
Ọrụ Mbụ
Depụta njirimara ise ndị Igbo:
Ọrụ Abụọ
Kọwaa ihe ndị a pụtara:
- Isiagu: ________________
- George: ________________
- Ikenga: ________________
- Mmanwụ: ________________
Ọrụ Atọ
Depụta steeti Igbo ise na isi obodo ha:
- ________________ – ________________
- ________________ – ________________
- ________________ – ________________
- ________________ – ________________
- ________________ – ________________
Ọrụ Anọ
Depụta ofe Igbo anọ:
Ọrụ Ise
Zaa ajụjụ ndị a:
- Gịnị bụ asụsụ?
- Kedụ mgbe a na-eme mmemme ji ohuru?
- Kedụ ihe e ji eme nkwobi?
- Gịnị bụ ihe kacha mkpa na njirimara ndị Igbo?
Ọrụ Ụlọ
- Jụọ ndị mụrụ gị gbasara njirimara ndị Igbo ha maara
- Chọta ejiji omenala ndị Igbo unu nwere n’ụlọ
- Mụta otu ekele Igbo ọhụrụ kwa ụbọchị
- Dee akụkọ gbasara mmemme Igbo ị hụla
Nkuzi
Njirimara ndị Igbo na-akụziri anyị:
- Anyị nwere omenala bara ụba
- Asụsụ anyị dị mkpa maka njirimara anyị
- Ejiji anyị na-egosi àgwà anyị
- Nri anyị na-egosi ebe anyị si
- Mmemme anyị na-emekọta anyị ọnụ
- Anyị kwesịrị iji anya anyị hụ njirimara anyị n’anya
Cheta: Onye ajụrụ aha ya, ya jụ onwe ya! Anyị ga-enyere omenala anyị ùgwù mgbe niile!
