Lítíréṣo – Ìṣe Eré Oníṣe Kékeré Láti Kọ́ Ọmọdé Lọgbọ́n Basic 5 Yoruba Lesson Note

Kókó Ẹ̀kọ́: Lítíréṣọ̀ – Ìṣe Eré Oníṣe Kékeré Láti Kọ́ Ọmọdé Lọgbọ́n
Àkókò: 40 ìṣẹ́jú

ÌFẸ́-ENU ÌDÁNILẸ́KỌ̀Ọ́

Ní òpin ìdánilẹ́kọ̀ọ́ yìí, àwọn akẹ́kọ̀ọ́ yóò lè:

1. Ṣe àgbékalẹ̀ eré oníṣe kékeré kan
2. Fa ọgbọ́n inú eré náà yọ
3. Ka eré náà ní àkàgbádùn
4. Dáhùn ìbéèrè lóri eré náà

ÀWỌN OHUN-ÈLÒ ẸKỌ́

• Pátákó àti mákà
• Àwọn àpẹẹrẹ eré kékeré
• Àwọn àwòrán àwọn ẹranko

ỌNÀ EKỌ́

Ìbẹ̀rẹ̀ (5 ìṣẹ́jú)

• Béèrè: “Àwọn eré wo ni ẹ fẹ́ràn láti kà? Kí ni ẹ máa ń kọ́ nínú àwọn eré náà?”
• Sọ pé a ó ṣe eré kékeré kan papọ̀

Ìdánilẹ́kọ̀ọ́ Tuntun (25 ìṣẹ́jú)

Kí ni Eré Oníṣe?

• Ìtàn kékeré tí àwọn ẹranko tàbí ènìyàn jẹ́ òṣèré
• Ìtàn tí ó ní ẹ̀kọ́ nínú fún àwọn tó bá gbọ́ ọ
• Ìtàn tí a ń lò láti kọ́ àwọn ọmọ ní ìwà rere

Àwọn Ẹyà Eré Oníṣe:

1. ÀWỌN ÒṢÈRÉ (CHARACTERS):

• Àwọn ènìyàn tàbí ẹranko tó wà nínú ìtàn
• Ọ̀kọ̀ọ̀kan ní ìwà tirẹ̀

2. IBI ÌṢẸLẸ̀ (SETTING):

• Ibi tí ìtàn náà ti ṣẹlẹ̀
• Àkókò tí ìtàn náà ti ṣẹlẹ̀

3. ÌṢÒ̀RO (PROBLEM):

• Ìṣòro tàbí wàhálà tó wà nínú ìtàn

4. ÒJÚTÙÚ (SOLUTION):

• Bí wọ́n ṣe yanjú ìṣòro náà

5. Ẹ̀KỌ́ (LESSON/MORAL):

• Ohun tí a kọ́ nínú ìtàn náà

Àpẹẹrẹ Eré Oníṣe: “ỌMỌDÉ ÀGBÀ ATI ẸLẸ́GUN”

ÀWỌN ÒṢÈRÉ:

• Kúnlé – ọmọkùnrin ọlọ́gbọ́n
• Ẹlẹ́gun – ẹranko tó ń ṣe òlè

IBI ÌṢẸ̀LẸ̀: Nínú ìgbó kan tó súnmọ́ àbúlé kékeré

ÌTÀN:

Ní àbúlé Aládùn kan, ọmọkùnrin kan wà tí wọ́n ń pè ní Kúnlé. Bí ó tilẹ̀ jẹ́ pé ọmọ kékeré ni, ṣùgbọ́n ó gbọ́n gidigidi. Gbogbo ènìyàn nínú àbúlé náà fẹ́ràn rẹ̀.

Ní àkókò kan, ẹlẹ́gun kan bẹ̀rẹ̀ sí í jalè nínú àbúlé náà. Ó máa ń jí àwọn àgùntàn àti ewúrẹ́ àwọn ènìyàn. Gbogbo àwọn àgbàgbà ló gbìyànjú láti mú un ṣùgbọ́n wọn ò rí i rárá.

Kúnlé ro ọ̀rọ̀ náà, ó sì bá àwọn àgbàgbà sọ pé òun lè ran wọ́n lọ́wọ́. Àwọn àgbàgbà náà rẹ́rìn-ín sí i, wọ́n ní kí ni ọmọ kékeré lè ṣe tí àwọn àgbàgbà kò lè ṣe.

Ṣùgbọ́n Kúnlé kò binu. Ó lọ sí ọjà, ó ra òkúta tó dùn àti oúnjẹ dídùn. Ó sì lọ sí ẹ̀gbẹ́ ibi tí ẹlẹ́gun náà máa ń gba wọ àbúlé.

Ó fi òkúta náà sílẹ̀ pẹ̀lú oúnjẹ náà lẹ́gbẹ̀ẹ́ ọ̀nà. Ó sì fi ara rẹ̀ pamọ́ sẹ́yìn igi kan.

Nígbà tí ẹlẹ́gun náà dé, ó rí oúnjẹ dídùn náà, ó sì jẹ ẹ́ tán. Kò pẹ́ tí òkúta náà fi bẹ̀rẹ̀ sí í ṣiṣẹ́. Ẹlẹ́gun náà bẹ̀rẹ̀ sí í lọ́ lọ́ lọ́ lọ́. Kò lè mú rárá mọ́.

Kúnlé jáde wá, ó sì pe àwọn àgbàgbà. Wọ́n wá wọ́n sì mú ẹlẹ́gun náà. Láti ọjọ́ náà lọ, kò sí ẹlẹ́gun mọ́ nínú àbúlé náà.

Gbogbo àwọn ènìyàn yín Kúnlé. Wọ́n mọ̀ pé ọgbọ́n ju agbára lọ.

ÌṢÒ̀RO: Ẹlẹ́gun tó ń jalè nínú àbúlé ÒJÚTÙÚ: Kúnlé lo ọgbọ́n láti mú ẹlẹ́gun náà Ẹ̀KỌ́: Ọgbọ́n òrò ju agbára lọ. Ọmọ kékeré tó bá gbọ́n lè ṣe ohun tí àgbàgbà kò lè ṣe.

Àwọn Irú Eré Oníṣe Kékeré:

1. ERÉ ẸRANKO:

• Àwọn ẹranko ni òṣèré
• Ìjàpá, Àgbò, Ẹyẹ, àbbl.

2. ERÉ ÈNÌYÀN:

• Àwọn ènìyàn ni òṣèré
• Ọmọ, àgbà, ọba, àbbl.

3. ERÉ ÀDÀPỌ̀:

• Ẹranko àti ènìyàn papọ̀
• Àwọn ohun àdáyébá àti àìdáyébá

Àwọn Ẹ̀kọ́ Tó Máa Ń Wà Nínú Eré:

1. ÌWÀ RERE:

• Òtítọ́, inúrere, àánu
• Ìrẹ̀lẹ̀, ìnáwó, ìgbàgbọ́

2. ÌWÀ BÚBURÚ:

• Èké, àkólò, ìkà
• Ìgbéraga, òlè, àgídí

3. ÌPINNU ÀLÙFÁÀ:

• Òdodo máa ń borí
• Ìkà kì í ṣegun títí
• Ẹni tó bá ṣe ìkà yóò jìyà

Bí A Ṣe Ń Kọ Eré Oníṣe:

ÌGBÉSẸ̀ 1: YAN ÀWỌN ÒṢÈRÉ

• Yan àwọn òṣèré méjì tàbí mẹ́ta
• Ṣàlàyé ìwà ọ̀kọ̀ọ̀kan

ÌGBÉSẸ̀ 2: YAN IBI ÌṢẸ̀LẸ̀

• Yan ibi tí ìtàn yóò ti ṣẹlẹ̀
• Ṣàlàyé àkókò àti àyíká

ÌGBÉSẸ̀ 3: ṢE ÌṢÒ̀RO

• Ṣe ìṣòro kan tí àwọn òṣèré yóò kojú
• Jẹ́ kí ó jẹ́ ìṣòro tí ó nira

ÌGBÉSẸ̀ 4: YANJÚ ÌṢÒ̀RO

• Fi hàn bí àwọn òṣèré ṣe yanjú ìṣòro náà
• Lo ọgbọ́n tàbí ìwà rere

ÌGBÉSẸ̀ 5: KỌ ẸKỌ́

• Sọ ẹ̀kọ́ tí a gbọ́dọ̀ kọ́ nínú ìtàn náà
• Jẹ́ kí ó ṣe kedere

Àpẹẹrẹ Eré Mìíràn: “ÀGBÒ ATI ÈKÙ”

ÒṢÈRÉ: Àgbò àgbọ́n àti Èkù àgídí

ÌTÀN KÚKÚRÚ: Àgbò àti Èkù fẹ́ràn ara wọn. Ṣùgbọ́n Èkù máa ń gbé ẹ̀tàn sí Àgbò. Ó ní Àgbò kò gbọ́n rárá.

Ní ọjọ́ kan, àwọn méjèèjì ṣòfò sí ọjà láti ta àwọn ohun ọ̀gbìn wọn. Èkù kó àwọn èso rẹ̀ sínú agbọ̀n tó rí dáadáa, ó sì ní yóò ta wọn ní owó púpọ̀.

Àgbò fi àwọn èso tirẹ̀ sínú àgbọ̀n tó rí bí ẹni pé kò dára, ó sì wà lẹ́yìn Èkù.

Nígbà tí wọ́n dé ọjà, gbogbo ènìyàn lọ sí ọ̀dọ̀ Èkù torí àgbọ̀n rẹ̀ dára. Ṣùgbọ́n nígbà tí wọ́n ṣí àgbọ̀n náà, wọ́n rí pé àwọn èso náà ti bàjẹ́. Kò sí ẹni tó fẹ́ ra wọ́n mọ́.

Lẹ́yìn náà ni wọ́n tọ Àgbò lọ. Àgbọ̀n rẹ̀ kò rí dáadáa, ṣùgbọ́n nígbà tí wọ́n ṣí i, àwọn èso náà dára gidigidi. Gbogbo ènìyàn ra àwọn èso rẹ̀ tán.

ẸKỌ: Má ṣe dájọ́ ohun tí ojú rí. Ohun tó wà nínú ni ó ṣe pàtàkì jù.

Iṣẹ́ Ìdáṣe: Jẹ́ Kí Àwọn Akẹ́kọ̀ọ́ Ṣe Eré Wọn

ÌṢẸ̀ 1:

• Pín àwọn akẹ́kọ̀ọ́ sí ẹgbẹ́ kékeré
• Jẹ́ kí ẹgbẹ́ kọ̀ọ̀kan ṣe eré kékeré kan
• Àwọn òṣèré: Ẹyẹ àti Kòkòrò

ÌṢẸ̀ 2:

• Jẹ́ kí wọ́n yan ìṣòro kan
• Àpẹẹrẹ: Kòkòrò fẹ́ jẹ àwọn ewé tí àwọn ènìyàn gbìn

ÌṢẸ̀ 3:

• Jẹ́ kí wọ́n ro bí wọ́n ṣe lè yanjú ìṣòro náà
• Jẹ́ kí wọ́n yan ẹ̀kọ́ tí eré náà yóò kọ́

Ìdánwò (8 ìṣẹ́jú)

1. Kí ni eré oníṣe?
2. Àwọn ẹyà mélòó ni eré oníṣe ní?
3. Kí ni ẹ̀kọ́ inú eré Kúnlé àti Ẹlẹ́gun?
4. Darúkọ òṣèré méjì tí ẹ lè lò fún eré kékeré

Ìparí (2 ìṣẹ́jú)

• Sọ pé eré oníṣe ń kọ́ wa ní ìwà rere
• Gbà wọ́n níyànjú láti máa ka àwọn eré oníṣe

IṢẸ́ ILÉ

Kọ eré oníṣe kékeré kan. Ó gbọ́dọ̀ ní òṣèré méjì, ìṣòro kan, àti ẹ̀kọ́ kan. Kí eré rẹ gùn tó gbentagben méjì.